Qindra miliona dollarë të ardhura nga shitja e naftës venezueliane nga Shtetet e Bashkuara po mbahen në një bankë në Katar, në një skemë financiare që pritet të sjellë miliarda dollarë në muajt dhe vitet në vijim për Venezuelën, por që njëkohësisht ka ngritur shqetësime serioze për transparencën e menaxhimit të këtyre fondeve.
Administrata Trump konfirmoi të mërkurën shitjen e parë të naftës venezueliane, e cila solli 500 milionë dollarë. Sipas një ish-zyrtari të administratës, fondet nuk u depozituan në banka amerikane dhe as nuk u transferuan direkt në Venezuelë, por u dërguan në Katar. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, deklaroi për Newsmax se paratë nga shitjet e naftës filluan të rrjedhin drejt Venezuelës që të enjten, ndërsa burime nga sistemi financiar venezuelian thanë se bankat në vend kanë nisur të reklamojnë disponueshmërinë e parasë së gatshme, duke sugjeruar se fondet kanë mbërritur.
Venezuela ka qenë e izoluar nga sistemi bankar ndërkombëtar për vite me radhë për shkak të sanksioneve perëndimore. Gjatë dekadave të fundit, qeveria venezueliane ka sekuestruar asete të kompanive të huaja të naftës, duke shkaktuar procese të shumta ligjore dhe pretendime financiare. Presidenti Donald Trump ka akuzuar Venezuelën për “vjedhje” të aseteve amerikane të naftës, por ka theksuar se të ardhurat nga shitjet aktuale duhet të përfitojë drejtpërdrejt populli venezuelian dhe të mos bllokohen nga kreditorët ndërkombëtarë.
Për këtë arsye, Trump firmosi një urdhër ekzekutiv që ndalon çdo përpjekje ligjore për të vendosur sekuestro mbi këto fonde. Urdhri thekson se çdo bllokim i parave do të “ndërhynte ndjeshëm në përpjekjet kritike për stabilitetin ekonomik dhe politik në Venezuelë”.
Vendosja e fondeve në Katar shihet si një mënyrë për t’i mbajtur ato jashtë juridiksionit të kreditorëve perëndimorë që kërkojnë kompensime nga shteti venezuelian. Ekspertë të marrëdhënieve ndërkombëtare e kanë cilësuar situatën si delikate, duke theksuar se Venezuela “u ka borxhe pothuajse të gjithëve”, dhe se çdo bllokim i fondeve do të krijonte krizë si për vendin ashtu edhe për administratën Trump.
Katari ka shërbyer prej kohësh si ndërmjetës mes SHBA-së dhe Venezuelës, madje edhe para arrestimit të Nicolás Maduro nga autoritetet amerikane. Bankat e Katarit kanë pasur rol të ngjashëm edhe gjatë administratës Biden, kur u lejuan transferta të kufizuara fondesh nga nafta iraniane gjatë lehtësimit të përkohshëm të sanksioneve.
Sipas Alejandro Grisanti, drejtor i konsulencës Ecoanalitica, bankat e Katarit janë udhëzuar të shpërndajnë paratë përmes ankandeve drejt bankave venezueliane, duke i dhënë përparësi importeve të ushqimit, ilaçeve dhe bizneseve të vogla. Fondet do të mblidhen nga Banka Qendrore e Venezuelës dhe do të shpërndahen sipas kritereve të përcaktuara nga Shtetet e Bashkuara. Bessent deklaroi se këto të ardhura do të financojnë operacionet qeveritare, sigurinë dhe furnizimet bazë ushqimore në Venezuelë.
Shtëpia e Bardhë nuk ka komentuar drejtpërdrejt pse fondet po mbahen fillimisht në Katar, duke theksuar vetëm se Venezuela ka qenë e shkëputur nga sistemi bankar global prej vitesh dhe se administrata po vepron brenda kufizimeve ligjore ekzistuese.
Megjithatë, ekspertët ngrenë alarmin se skema e depozitimit të parave jashtë SHBA-së ul transparencën mbi mënyrën se si do të menaxhohen fondet. Sipas tyre, pa një plan publik që përcakton strukturën e kontrollit, mekanizmat kundër korrupsionit dhe mbikëqyrjen e shpërndarjes, fondi rrezikon të funksionojë si një “fond i fshehtë”.
Shqetësimet lidhen edhe me faktin se presidentja në detyrë e Venezuelës, Delcy Rodríguez, mund të përdorë fondet për të mbajtur në këmbë strukturat e korruptuara të pushtetit, përfshirë grupet paraushtarake dhe rrjetet kriminale, për të ruajtur kontrollin e vendit.
Ndërkohë, kritikë të administratës Trump kanë vënë në dyshim ligjshmërinë e skemës. Senatorja amerikane Elizabeth Warren deklaroi se “nuk ka asnjë bazë ligjore që një president të hapë një llogari jashtë vendit që ai e kontrollon për të shitur asete të sekuestruara nga ushtria amerikane”, duke e quajtur veprimin tipik tё “një politikani të korruptuar”.
Skema e re e administratës Trump për menaxhimin e të ardhurave nga nafta venezueliane pritet të ketë ndikim të madh në stabilitetin ekonomik të Venezuelës, por edhe të hapë një debat të fortë ndërkombëtar mbi transparencën, ligjshmërinë dhe kontrollin e këtyre fondeve.
(Burimi: CNN)
