Të kuptosh si funksionon kujtesa është çelësi për ta përmirësuar atë. Që në vitet 1920, një gazetar rus me emrin Solomon Shereshevsky u bë i famshëm për aftësinë e tij të jashtëzakonshme të kujtesës. Ai ishte në gjendje të mësonte përmendësh deri në 70 fjalë pa lidhje me njëra-tjetrën dhe t’i përsëriste si përpara ashtu edhe mbrapsht. Edhe vite më vonë, ai i mbante mend shumicën e tyre në rendin e saktë. Sekreti i tij nuk ishte ndonjё “dhunti magjike”, por përdorimi i teknikave të zgjuara të kujtesës.
Çdo ditë, mijëra informacione kalojnë nga kujtesa afatshkurtër në atë afatgjatë, por shumica humbasin shpejt. Kujtimet e reja janë të brishta dhe kanë nevojë të forcohen. Psikologët e quajnë këtë proces “konsolidim” – pra stabilizimi i një kujtimi duke e rikujtuar herë pas here. Prandaj ne e kujtojmë lehtë numrin personal të identifikimit, por harrojmë shpejt një emër të ri.
Pasi kujtimi ruhet, duhet edhe një “çelës” për ta rikthyer. Ky çelës mund të jetë një vend, një erë, një ndjesi ose një imazh. Më poshtë janë katër mënyra praktike për ta ndihmuar trurin të ruajë dhe rikthejë më mirë informacionin.
1. Vendosja e objekteve gjithmonë në të njëjtin vend është një teknikë e thjeshtë por shumë efektive. Shumë njerëz harrojnë ku kanë lënë çelësat apo telefonin, por pothuajse askush nuk harron ku është furça e dhëmbëve. Arsyeja është se ajo ka “shtëpinë” e saj fikse. Nëse çdo objekt i rëndësishëm ka vendin e vet të pandryshueshëm, truri nuk ka nevojë të kërkojë mes shumë opsioneve.
2. Një tjetër mënyrë e fuqishme është rikrijimi i ambientit ku është formuar kujtimi. Studimet tregojnë se kujtesa lidhet fort me kontekstin ku informacioni është mësuar. Prandaj, rikthimi në të njëjtin vend, apo rikrijimi i së njëjtës atmosferë, ndihmon në rikujtim. Kjo është arsyeja pse dëshmitarët ndonjëherë çohen në vendngjarje për të kujtuar më shumë detaje.
3. Truri kujton më lehtë gjërat e pazakonta. Sa më i çuditshëm të jetë një imazh apo ide, aq më e fortë bëhet gjurma e saj në kujtesë. Nëse doni të mbani mend një emër, krijoni në mendje një figurë të ekzagjeruar dhe të pazakontë që lidhet me të. Kjo e bën rikujtimin automatik.
4. Teknika e fundit është e lashtë, por shumë efikase: “shëtitja mendore”. Ajo konsiston në vendosjen e ideve ose fjalëve në vende të imagjinuara përgjatë një rruge të njohur. Kur vjen momenti për t’i rikujtuar, thjesht “ecni” në mendje nëpër atë rrugë dhe merrni informacionin aty ku e keni vendosur.
Këto teknika nuk kërkojnë pajisje apo trajnim të veçantë. Ato kërkojnë vetëm pak vëmendje dhe praktikë. Dhe rezultatet janë reale: më pak harresë dhe më shumë kontroll mbi kujtesën.
(Burimi: Lawrence T. White Ph.D., Psychology Today)
