Negociatat për të ardhmen e Groenlandës kanë hyrë në një fazë të re, pasi Presidenti Donald Trump ka shtyrë përpara një marrëveshje që nuk parashikon më marrjen e plotë të ishullit nga Danimarka, por krijimin e “xhepave” territoriale nën sovranitet amerikan.
Sipas burimeve të larta diplomatike dhe të sigurisë perëndimore, diskutimet brenda NATO-s po fokusohen në tre shtylla: rritjen e pranisë së Aleancës në Arktik, ndalimin e aksesit rus dhe kinez në mineralet strategjike të Groenlandës dhe krijimin e zonave ushtarake amerikane me status sovran, të ngjashme me bazat britanike në Qipro.
Ky model do t’i jepte SHBA-së kontroll më të madh mbi instalimet ushtarake në territorin groenlandez, pa ndryshuar formalisht sovranitetin e përgjithshëm të ishullit, i cili mbetet nën Mbretërinë e Danimarkës. Ideja është diskutuar si kompromis: të adresohen kërkesat e Trump për sigurinë arktike, pa kaluar “vijën e kuqe” europiane që Groenlanda nuk është në shitje.
Trump deklaroi në Davos se nuk do të përdorë forcë ushtarake për të marrë Groenlandën, por paralajmëroi se SHBA “nuk do ta harrojё” nëse aleatët refuzojnë kërkesat e tij. Menjëherë pas kësaj, ai deklaroi se kishte arritur një “marrëveshje” me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, duke ulur përkohësisht tensionet transatlantike.
Megjithatë, Danimarka ka refuzuar publikisht çdo ide të transferimit të sovranitetit. Kryeministrja Mette Frederiksen deklaroi se “mund të negociohet për sigurinë dhe investimet, por jo për sovranitetin”. Edhe kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, u shpreh kundër krijimit të territorit amerikan në ishull: “Sovraniteti është vijë e kuqe”.
Ndërkohë, në tryezat e NATO-s po diskutohet edhe një mision i ri i quajtur “Arctic Sentry”, që do të rrisë ndjeshëm praninë ushtarake të Aleancës në Arktik, si përgjigje ndaj aktivitetit rus dhe interesit kinez për mineralet e rralla nën akujt e Groenlandës.
Detajet e marrëveshjes mbeten ende të paqarta dhe asnjë dokument zyrtar nuk është bërë publik. Por një gjë është e qartë: kriza e nisur nga ambicia e Trump për Groenlandën nuk është mbyllur – vetëm ka ndryshuar formë.
(Burimi: The New York Times)
