Përpjekjet e hershme të Tolstoit për vetëdisiplinë të rreptë u shndërruan me kohën në ritme ditore që mbështetën krijimin e veprave të tij më të mëdha letrare.
Leo Tolstoi vendosi rregulla dhe rituale të ndërlikuara për veten—dhe shpesh nuk arrinte t’i zbatonte. Zakoni i tij i gjerë i mbajtjes së ditarit, të cilin e ruajti me besnikëri për pjesën më të madhe të jetës, dokumenton një përpjekje intensive për të kuptuar botën e tij të brendshme dhe për të ngritur veprimet në nivelin e standardeve morale që i kishte vendosur vetes. Në moshën 18-vjeçare, ai hartoi një listë rregullash, si zgjimi çdo mëngjes në orën 5, jetesa me kursim dhe përpjekja për të mos ndjekur gratë.
Në ditar, Tolstoi krijonte dy kolona: në njërën shkruante planin për ditën e ardhshme, ndërsa në tjetrën rezultatet reale të ditës. Dhe zakonisht gjërat nuk shkonin sipas planit.
Në disa shënime të vitit 1851 shihet qartë kjo betejë e brendshme. Më 24 mars, duke rishikuar ditën e mëparshme, ai renditi edhe “veset” e veta:
“U zgjova disi vonë dhe lexova, por nuk pata kohë të shkruaj. Erdhi Poiret, bëra skermë dhe nuk e largova (përtaci dhe frikë). Erdhi Ivanov, fola me të shumë gjatë (frikë). Koloshin erdhi për të pirë vodka, nuk e përcolla (frikë). Te Ozerovi u grindëm për asgjë (zakoni i grindjes) dhe nuk fola për atë që duhej të flisja (frikë). Nuk shkova te Beklemishevi (mungesë energjie). Gjatë gjimnastikës nuk eca në litar (frikë) dhe nuk bëra një ushtrim sepse më dhimbte (dobësi). — Te Gorchakovi gënjeva (gënjeshtër). Shkova në tavernën Novotroitsk (mungesë krenarie). Në shtëpi nuk studiova anglisht (mungesë vendosmërie). Te Volkonskyt isha i shtirur dhe i shpërqendruar, dhe qëndrova deri në një të natës (shpërqendrim, dëshirë për t’u dukur dhe dobësi karakteri).”
Megjithatë, i pamposhtur, Tolstoi hartoi planin për ditën tjetër:
“Nga ora 10 deri në 11 – ditari i djeshëm dhe lexim. Nga 11 në 12 – gjimnastikë. Nga 12 në 1 – anglisht. Beklemishev dhe Beyer nga 1 në 2. Nga 2 në 4 – kalërim. Nga 4 në 6 – darkë. Nga 6 në 8 – lexim. Nga 8 në 10 – shkrim. — Të përkthej diçka nga një gjuhë e huaj në rusisht për të zhvilluar kujtesën dhe stilin. — Të shkruaj sot me të gjitha përshtypjet dhe mendimet që lindin.”
Por dështoi sërish ta ndiqte:
“U zgjova vonë nga përtacia. Shkrova ditarin dhe bëra gjimnastikë me nxitim. Nuk studiova anglisht nga përtacia. Me Begiçevin dhe Islavinin u solla kot. Te Beklemishevi isha frikacak dhe pa krenari. Në Bulevardin Tver desha të dukesha. Nuk shkova në këmbë te Kalymazhnyi Dvor (dobësi). Kalërova me dëshirën për t’u dukur. Për të njëjtën arsye shkova te Ozerovi. — Nuk u ktheva te Kalymazhnyi, pakujdesi. Te Gorchakovët u shtira dhe nuk i thashë gjërat me emrin e tyre, duke mashtruar veten. Shkova te L’vovi nga mungesa e energjisë dhe zakoni për të mos bërë asgjë. Qëndrova në shtëpi i shpërqendruar dhe lexova ‘Werther’-in pa vëmendje, me nxitim.”
Kjo luftë e brendshme e Tolstoit është lehtësisht e kuptueshme për lexuesit e ditarëve të tij. Ne njohim në to dështimet tona për të jetuar sipas standardeve që vendosim. Ka diçka thellësisht njerëzore në këtë cikël vendimesh optimiste që pasohen nga pengesa të përsëritura. Kjo përplasje e brendshme u bë gjithashtu baza për prozën psikologjikisht dhe moralisht të pasur që ai do të shkruante më vonë, siç ka theksuar Maria Popova në The Marginalian.
Gjetja e një ritmi
Rinia e shthurur e Tolstoit u shndërrua gradualisht në një jetë më të qëndrueshme pasi u martua në vitin 1862 dhe nisi të shkruante veprat e tij më të mëdha. Megjithatë, ankthi i tij shpirtëror nuk u zhduk: martesa do të përballej me vështirësi, dhe pas përfundimit të kryeveprës “Anna Karenina” ai kaloi një krizë ekzistenciale. Kjo e çoi drejt një lloj konvertimi fetar, edhe pse Tolstoi nuk gjeti kurrë paqe në asnjë formë të organizuar të krishtёrimit.
Megjithatë, gjatë viteve më produktive ai arriti të vendosë një rutinë më të qëndrueshme. Në librin “Daily Rituals: How Artists Work”, Mason Currey përshkruan jetën e Tolstoit pas martesës, bazuar në dëshmitë e fëmijëve të tij.
Tolstoi dilte nga dhoma e gjumit pak pas orës 9 të mëngjesit, ende me rrobën e shtëpisë dhe i palarë, me mjekrën e çrregullt. Përshëndeste familjen me hezitim. Fëmijët thoshin shpesh: “Babi është në humor të keq derisa të lahet.” Pasi pastrohej dhe rregullohej, ulej për mëngjes—zakonisht dy vezë të ziera. Për shumë vite, kjo ishte e vetmja gjë që konsumonte deri në vaktin rreth orës 5 të pasdites.
Pas mëngjesit, ai tërhiqej me një filxhan çaji në studion e tij dhe nuk dilte prej andej deri në darkë. Askush nuk lejohej të hynte apo ta shqetësonte; dyert mbylleshin me çelës.
Para darkës, dilte për një shëtitje, një kalërim ose për t’u marrë me çështjet e pronës së tij, dhe më pas kalonte kohë me familjen në një atmosferë më të gëzueshme. Pas darkës lexonte, bisedonte me mysafirët ose kontrollonte mësimet e fëmijëve. Në orën 10 të mbrëmjes shërbehej sërish çaj, pasuar nga lexim apo ndonjëherë muzikë. Në fund, Tolstoi shkonte për të fjetur rreth orës 1 pas mesnate.
Edhe pse nuk ishte regjimi spartanik që kishte imagjinuar në rini, Tolstoi kishte krijuar një ritëm jete që funksiononte për të—dhe që i mundësoi të shkruante vepra që sot renditen ndër më të mëdhatë e letërsisë botërore.
Duke theksuar fuqinë e ritualit të përditshëm, Tolstoi shprehej:
“Duhet të shkruaj çdo ditë pa përjashtim, jo aq për suksesin e veprës, sa për të mos dalë nga rutina ime.”
(Burimi: Pёrshtatur nё shqip nga The Epoch Times)
