Të jesh i sjellshëm nuk kërkon përpjekje të mëdha, por mund të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në cilësinë e jetës dhe marrëdhëniet me të tjerët. Një analizë e publikuar së fundmi nga psikologia Susan Krauss Whitbourne thekson se njerëzit që priren të jenë të mirë me të tjerët jo vetëm përfitojnë emocionalisht, por shpesh marrin edhe reagime pozitive nga ambienti që i rrethon.
Në psikologji, kjo lidhet me tiparin e personalitetit të quajtur “pëlqyeshmëri”, një nga pesë dimensionet bazë të personalitetit. Personat me këtë tipar kanë tendencë të tregohen bashkëpunues, empatikë dhe të sjellshëm, madje edhe kur janë në humor jo të mirë. Edhe pse shpesh merr më pak vëmendje se tipare si ekstraversioni apo neuroticizmi, studiuesit sugjerojnë se mund të jetë një avantazh i heshtur në jetën e përditshme.
Një studim i vitit 2024 nga Eugene Mathes i Western Illinois University tregon se njerëzit e sjellshëm priren të zgjedhin përvoja që përforcojnë këtë cilësi. Sipas të ashtuquajturës “hipotezë e rregullimit emocional në përputhje me tiparin”, individët kërkojnë situata që i bëjnë të ndihen në harmoni me natyrën e tyre. Për personat e sjellshëm, kjo përkthehet në emocione pozitive dhe ndjesi mirëqenieje.
Studiuesi testoi këtë ide duke analizuar preferencat për muzikë, filma dhe programe televizive. Rezultatet treguan se personat me nivel të lartë pëlqyeshmërie preferonin përmbajtje që u ngjallte ndjenja dashurie dhe pozitiviteti, ndërsa ata me nivel më të ulët anonin drejt materialeve më agresive. Edhe pse nuk është e qartë nëse përmbajtja i bën njerëzit më të sjellshëm apo e kundërta, studiuesit sugjerojnë se krijohet një cikël ku mirësia ushqen më shumë mirësi.
Shpjegimet janë disa: për disa njerëz, bota ka më shumë kuptim kur përjetohet përmes ndjenjave të dashurisë; të tjerë funksionojnë më mirë kur emocionet përputhen me personalitetin e tyre; ndërsa një arsye sociale është fakti se njerëzit ndihen mirë kur pëlqehen nga të tjerët.
Përfitimet nuk janë vetëm teorike. Sjellja e mirë shpesh nxit reagime të ngjashme nga të tjerët, duke krijuar një efekt zinxhir pozitiv. Nëse dikush detyrohet të sillet ashpër, mund të ndihet keq pikërisht sepse kjo bie ndesh me natyrën e tij ose sepse përballet me refuzim.
Në thelb, studimi sugjeron se personaliteti dhe përvojat ndikojnë njëra-tjetrën – për mirë ose për keq. Të kultivosh sjelljen e mirë mund të përmirësojë jo vetëm gjendjen personale, por edhe marrëdhëniet sociale.
Përfundimi i studiuesve është i thjeshtë: mirësia nuk ka kosto, por mund të sjellë shpërblime si emocionale ashtu edhe konkrete. Dhe në një kohë kur ndërveprimet e përditshme shpesh karakterizohen nga stresi dhe nxitimi, një sjellje e sjellshme mund të bëjë diferencën – jo vetëm për veten, por edhe për ata që takojmë çdo ditë.
