Presidenti amerikan Donald Trump ka përmbysur një nga vendimet më të rëndësishme klimatike të dy dekadave të fundit, duke anuluar konstatimin e vitit 2009 që përcaktonte se gazrat serrë përbëjnë rrezik për shëndetin publik. Ky vendim, i marrë nga Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) gjatë mandatit të Barack Obama, kishte shërbyer si bazë ligjore për shumicën e rregulloreve federale që kufizonin emetimet ndotëse, nga automjetet te termocentralet dhe industria e naftës.
Shtëpia e Bardhë e cilësoi lëvizjen si “deregulimin më të madh në historinë amerikane”, duke argumentuar se do të ulë kostot për prodhuesit e automjeteve me rreth 2,400 dollarë për makinë dhe do të kursejë mbi 1 trilion dollarë për ekonominë amerikane. Vetë Trump e quajti vendimin e epokës Obama “një politikë katastrofike” që, sipas tij, dëmtoi industrinë e automobilave dhe rriti çmimet për konsumatorët.
Por reagimi nga grupet mjedisore ka qenë i menjëhershëm dhe i ashpër. Organizatat paralajmërojnë se anulimi i këtij konstatimi mund të dobësojë ndjeshëm luftën kundër ndryshimeve klimatike dhe premtojnë beteja të gjata ligjore. Sipas Fondit të Mbrojtjes së Mjedisit, ky hap mund t’i kushtojë amerikanëve deri në 1.4 trilionë dollarë në shpenzime shtesë karburanti, ndërsa rrezikon të shkaktojë deri në 58 mijë vdekje të parakohshme dhe miliona raste të tjera me probleme respiratore si astma.
Ekspertët theksojnë se vendimi nuk prek vetëm industrinë e makinave. “Zbulimi i rrezikut ka qenë shtylla e rregullimit amerikan të gazeve serrë,” tha Meghan Greenfield, ish-avokate e EPA-s, duke nënvizuar se pothuajse çdo standard klimatik federal mbështetej mbi këtë përcaktim.
Në të njëjtën kohë, industria e automobilave përballet me pasiguri. Prodhimi i automjeteve më pak efikase mund t’i bëjë ato më pak konkurruese në tregjet ndërkombëtare, ku standardet mjedisore po bëhen gjithnjë e më të rrepta.
Vendimi pritet të përfundojë në gjykatё, ndërsa disa juristë besojnë se administrata Trump synon ta çojë çështjen deri në Gjykatën Supreme për ta bërë ndryshimin të përhershëm. Nëse kjo ndodh dhe qeveria fiton, një administratë e ardhshme do ta kishte shumë më të vështirë ta rikthente politikën e mëparshme pa miratimin e një ligji të ri nga Kongresi.
Debati pritet të përqendrohet edhe te baza shkencore e vendimit. Një raport i Departamentit të Energjisë që sfidon konsensusin mbi ndikimin njerëzor në ngrohjen globale është kritikuar nga shumë studiues si i njëanshëm dhe i pasaktë, madje një gjyqtar federal ka konstatuar shkelje në mënyrën se si u formua paneli që e hartoi atë.
Me këtë hap, SHBA rrezikon të ndryshojë rrënjësisht kursin e politikave klimatike, duke hapur një përplasje të re mes argumentit ekonomik dhe alarmit shkencor për pasojat afatgjata mbi shëndetin dhe planetin.
