Kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se rendi ndërkombëtar i bazuar në rregulla dhe të drejta “po shkatërrohet” dhe se nuk ekziston më në formën e tij të mëparshme, duke kritikuar hapur ndryshimin e shpejtë të politikës së jashtme amerikane nën drejtimin e presidentit Donald Trump.
Duke folur në Konferencën e Sigurisë në Mynih, Merz tha se pretendimi i SHBA-së për lidership global “është sfiduar dhe ndoshta është shpërdoruar”, një sinjal i qartë për tensionet që kanë përfshirë marrëdhëniet transatlantike gjatë vitit të fundit.
Megjithatë, ai u përpoq të ruante një ton bashkëpunues ndaj Uashingtonit. Duke kaluar nga gjermanishtja në anglisht, kancelari iu drejtua amerikanëve si “miq” dhe paralajmëroi se edhe SHBA-ja nuk mund të veprojë e vetme në një botë me rivalitete të mëdha fuqish.
“Në epokën e rivalitetit të fuqive të mëdha, edhe Shtetet e Bashkuara nuk do të jenë mjaftueshëm të fuqishme për të ecur vetëm,” tha ai, duke theksuar se NATO mbetet një avantazh strategjik si për Evropën ashtu edhe për Amerikën.
Kritikë për SHBA-në, por edhe për Evropën
Fjalimi i Merz ishte një kritikë e dyfishtë: ndaj Uashingtonit për largimin nga vlerat e përbashkëta, por edhe ndaj Evropës për mungesën e investimeve në siguri dhe për varësinë ekonomike nga Amerika.
“Ai që quhej rend ndërkombëtar nuk ekziston më në atë formë,” u shpreh ai, duke shtuar se Evropa duhet të bëhet më e fortë dhe më e aftë të mbrojë interesat e saj.
Sipas tij, megjithëse ekonomia e Bashkimit Evropian është rreth dhjetë herë më e madhe se ajo e Rusisë, kontinenti nuk është proporcionalisht më i fuqishëm, çka tregon dobësi në kapacitetet mbrojtëse.
Thirrje për riparimin e marrëdhënieve
Merz pranoi se përçarja mes Evropës dhe SHBA-së është reale, por theksoi se besimi duhet “riparuar dhe ringjallur së bashku”. Edhe zyrtarë të tjerë evropianë kërkuan një “rivendosje konstruktive” të marrëdhënieve transatlantike.
Në të njëjtën linjë, kryetari i konferencës Wolfgang Ischinger ngriti pyetjen nëse administrata Trump “beson vërtet se ka nevojë për aleatë” dhe nëse është e gatshme t’i trajtojë ata si partnerë.
Reagime dhe sinjale politike
Jo të gjithë ranë dakord me tonin alarmues të kancelarit. Senatori republikan Thom Tillis e quajti deklaratën e tij “të ekzagjeruar”, duke argumentuar se SHBA-ja mbetet e lidhur me demokracitë perëndimore dhe sundimin e ligjit.
Nga ana tjetër, disa zyrtarë amerikanë sinjalizuan se viti 2025 shënon një “riformatim” të marrëdhënieve me Evropën — një kalim nga bashkëpunimi mbi vlera të përbashkëta drejt një partneriteti të bazuar më shumë në interesa.
Ndërkohë, Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio zhvilloi një takim me Merz, ku kancelari theksoi se lufta në Ukrainë mbetet sfida më urgjente për Evropën.
Një moment kritik për aleancën
Konferenca e Mynihut po zhvillohet në një moment delikat për kontinentin, mes pasigurive për të ardhmen e NATO-s, luftës në Ukrainë dhe frikës nga një politikë më e njëanshme amerikane.
Mesazhi i Merz ishte i qartë: Evropa duhet të bëhet më e pavarur, por pa e këputur lidhjen me SHBA-në.
“Një Evropë më energjike do të ndihmonte në krijimin e një marrëdhënieje më të shëndetshme transatlantike,” tha ai — duke lënë të kuptohet se epoka e varësisë së plotë nga superfuqia amerikane mund të jetë drejt fundit.
(Burimi: NYT)
