Në kërkim të “njё jete mё tё mirë”, shumë prej nesh sakrifikojnë marrëdhëniet, shëndetin dhe qetësinë mendore – dhe megjithatë shpesh përfundojnë me një jetë që nuk sjell as gëzim, as përmbushje. Por sipas studiuesit Alex Pattakos, përgjigjja mund të mos jetë aq e ndërlikuar sa mendojmë. Përkundrazi, ajo mund të gjendet në mësimet e lashta të grekëve, të cilët mijëra vite më parë hodhën themelet e një filozofie që e lidh mirëqenien me kuptimin e jetës.
Grekët e lashtë ishin pionierë të mendimit holistik: ata e shihnin botën si një tërësi ku gjithçka është e lidhur – shpirti, mendja dhe trupi. Ndryshe nga qasjet moderne që shpesh i trajtojnë këto si elemente të ndara, filozofia greke theksonte integrimin e tyre si kusht për një jetë të balancuar.
Njeriu, një qenie sociale
“Njeriu është një kafshë sociale,” shkruante Aristoteli, duke nënvizuar se ne lulëzojmë në komunitet. Edhe pse sot jetojmë në një botë të globalizuar dhe të lidhur përmes rrjeteve sociale, shumë njerëz ndihen më të izoluar se kurrë. Rritja e depresionit, ankthit dhe varësive është një tregues i kësaj shkëputjeje.
Dikur njerëzit mbështeteshin te fqinjët për ushqim, informacion apo ndihmë. Sot, shpesh i drejtohemi institucioneve ose internetit. Kjo na ka bërë më të pavarur, por edhe më të distancuar. Pyetja që shtrohet është: a kemi sakrifikuar lidhjet njerëzore në emër të vetë-mjaftueshmërisë?
Sipas traditës greke, secili prej nesh është pjesë e “fshatrave” të jetës – familjes, miqve, kolegëve apo komunitetit – dhe ka përgjegjësinë të kultivojë marrëdhënie të sinqerta dhe mikpritëse, edhe ndaj të panjohurve.
Fuqia e bisedës dhe lidhjes
Epikuri thoshte: “Duhet të kërkojmë dikë me të cilin të hamë e të pimë, para se të kërkojmë çfarë të hamë e të pimë.” Në Greqi, tё ndalesh për të përshëndetur dikë nuk është thjesht një formalitet – është një mënyrë për të pranuar ekzistencën e tjetrit dhe për ta bërë atë pjesë të komunitetit.
Çdo ndërveprim është një mundësi për të forcuar ose dobësuar lidhjet tona. Thellësia e jetës sonë, në një masë të madhe, varet nga thellësia e marrëdhënieve që ndërtojmë.
Të jetosh me entuziazëm
Herakliti kujtonte se “dielli është i ri çdo ditë”, një metaforë për faktin se jeta është e shkurtër dhe vazhdimisht në ndryshim. Grekët na mësojnë ta përqafojmë jetën me gjithë uljet dhe ngritjet e saj, me energji dhe mirënjohje për faktin që jemi gjallë.
Vetë fjala “entuziazëm” vjen nga greqishtja dhe nënkupton shfaqjen e shpirtit brenda nesh. Kujdesi për trupin, mendjen dhe shpirtin është pjesë e kulturës së tyre, ashtu si edhe parimi i Hipokratit për të “mos bërë dëm”, duke zgjedhur një stil jetese më të shëndetshëm dhe më të ekuilibruar.
Në kohë krizash apo stresi, kthimi te bazat – kuptimi, marrëdhëniet dhe qëllimi – mund të jetë rruga më e sigurt drejt mirëqenies.
“Njih vetveten”
Maksima e famshme e gdhendur në Tempullin e Apollonit në Delfi, “Njih vetveten”, i sfidonte vizitorët të reflektonin mbi përgjigjet që merrnin. Sokrati besonte te dëgjimi i zërit të brendshëm, një “orakull” personal që na ndihmon të dallojmë të drejtën nga e gabuara.
Sfida mbetet edhe sot: a duhet t’i besojmë intuitës sonë apo të ndikohemi nga zërat e të tjerëve?
Besnik ndaj vetes
“Ka vetëm një jetë për secilin prej nesh: tonën,” shkruante Euripidi. Sipas grekëve të lashtë, sfida më e madhe është të zbulojmë thelbin tonë dhe të jetojmë në përputhje me të. Kur largohemi nga vetja duke ndjekur vetëm arritje materiale apo pritshmëritë e të tjerëve, rrezikojmë të mos e arrijmë kurrë potencialin tonë më të lartë.
Qëllimi përfundimtar i jetës, sipas tyre, është eudaimonia – një gjendje e përmbushjes së thellë, prosperitetit të brendshëm dhe të jashtëm, dhe shërbimit ndaj të tjerëve.
Një mundësi e re çdo ditë
Mesazhi i filozofisë greke është i thjeshtë, por i fuqishëm: çdo ditë është një fillim i ri për të krijuar lidhje më të forta, për të gjetur kuptim dhe për të jetuar më plotësisht. Në një botë që shpesh duket e ndërlikuar, rikthimi te këto parime të lashta mund të jetë çelësi për një jetë më të balancuar dhe më të lumtur.
(Burimi: Psychology Today)
