Arteriet e bllokuara, të njohura ndryshe si ateroskleroza, ndodhin kur brenda enëve të gjakut grumbullohet një substancë ngjitëse e quajtur pllakë. Arteriet janë enët që çojnë gjakun e pasur me oksigjen nga zemra drejt trurit dhe pjesëve të tjera të trupit. Ky qarkullim është jetik, sepse çdo organ ka nevojë për oksigjen dhe lëndë ushqyese për të funksionuar si duhet. Kur pllaka ngushton hapësirën brenda arterieve, rrjedha e gjakut vështirësohet dhe organet nuk marrin mjaftueshëm oksigjen.
Pllaka përbëhet nga kolesteroli, yndyra, kalciumi dhe substanca të tjera që qarkullojnë në gjak. Me kalimin e viteve, këto materiale ngjiten në muret e arterieve dhe formojnë shtresa të forta. Procesi zakonisht nis në moshë të mesme, ndonjëherë edhe më herët, sidomos te personat me kolesterol të lartë, tension të lartë, diabet, që pinë duhan ose bëjnë pak aktivitet fizik. Për shkak se grumbullimi zhvillohet ngadalë, në fillim shpesh nuk jep shenja të dukshme.
Një nga sinjalet më të njohura paralajmëruese është dhimbja në gjoks, e quajtur anginë. Ajo mund të ndihet si presion, shtrëngim, djegie apo peshë në kraharor. Zakonisht shfaqet gjatë aktivitetit fizik, si ecja e shpejtë apo ngjitja e shkallëve, ose në momente stresi. Në këto situata, zemra ka nevojë për më shumë oksigjen, por arteriet e ngushtuara nuk arrijnë ta furnizojnë mjaftueshëm. Dhimbja mund të lehtësohet me pushim, por është gjithmonë një shenjë serioze që kërkon vlerësim mjekësor.
Parehatia në gjoks mund të përhapet edhe në shpatulla, krahë, qafë, nofull apo shpinë. Disa njerëz e përshkruajnë më shumë si rëndesë sesa si dhimbje të mprehtë. Nëse ndodh kjo, duhet kërkuar ndihmë mjekësore sa më shpejt, sepse mund të jetë paralajmërim për një infarkt të mundshëm.
Një tjetër shenjë e rëndësishme është gulçimi. Kur zemra nuk pompon mjaftueshëm gjak për shkak të arterieve të ngushtuara, më pak oksigjen arrin në trup. Aktivitete që më parë dukeshin të lehta, si ecja brenda shtëpisë apo punët e përditshme, mund të shkaktojnë lodhje të pazakontë dhe mungesë fryme.
Arteriet e bllokuara mund të ndikojnë edhe në qarkullimin e gjakut në këmbë, gjendje që quhet sëmundje arteriale periferike. Shenja më e zakonshme është dhimbja ose ngërçi në këmbë gjatë ecjes, e cila largohet pas pushimit. Disa persona ndiejnë mpirje, dobësi ose ftohtësi në pjesën e poshtme të këmbëve. Plagët në këmbë mund të shërohen më ngadalë për shkak të qarkullimit të dobët.
Tek burrat, mosfunksionimi erektil mund të jetë një shenjë e hershme e problemeve me qarkullimin. Furnizimi i shëndetshëm me gjak është thelbësor për funksionimin normal dhe vështirësitë në këtë drejtim mund të tregojnë se edhe enët e tjera të gjakut janë të prekura.
Disa simptoma duken të palidhura me zemrën, si lodhje e theksuar, marramendje, të përziera apo dhimbje në nofull dhe qafë. Gratë shpesh përjetojnë këto shenja atipike në vend të dhimbjes klasike në gjoks, gjë që mund të vonojë diagnostikimin.
Shumë persona e zbulojnë problemin vetëm pas një ngjarjeje serioze si infarkti apo goditja në tru. Prandaj kontrollet e rregullta janë thelbësore. Matja e tensionit, kolesterolit dhe sheqerit në gjak ndihmon në vlerësimin e rrezikut. Në disa raste, ekzaminime të posaçme mund të tregojnë nëse pllaka ka filluar të formohet.
Stili i jetesës luan rol kyç në parandalim. Duhani dëmton enët e gjakut, ushqimi i pashëndetshëm rrit kolesterolin dhe mungesa e aktivitetit dobëson zemrën. Ndryshimet pozitive si konsumimi i më shumë frutave, perimeve, drithërave të plota, peshkut dhe arrave, aktiviteti fizik i rregullt, lënia e duhanit dhe menaxhimi i stresit mund të mbrojnë arteriet.
Arteriet e bllokuara janë një rrezik serioz, por shpesh i heshtur. Trupi zakonisht jep sinjale paralajmëruese përpara se të ndodhë një ngjarje e rëndë. Vëmendja ndaj këtyre shenjave dhe kujdesi i vazhdueshëm për shëndetin mund të bëjnë diferencën në mbrojtjen e zemrës për shumë vite.
(Burimi: Knowridge Science Report)
