Ka njerëz që i thërret gjithmonë kur gjërat shkojnë keq. Ata që gjejnë zgjidhje kur të tjerët bllokohen. Ata që nuk ankohen, nuk kërkojnë, nuk dorëzohen. Në pamje të parë janë modeli i suksesit emocional: të fortë, të pavarur, të qartë.
Por shpesh, pas kësaj aftësie të admirueshme, fshihet një vetmi e thellë.
Shumë prej këtyre njerëzve janë rritur me një frazё: “Zgjidhe vetë!” Ndonjëherë kjo u është thënë drejtpërdrejt. Ndonjëherë është kuptuar nga heshtja, nga mungesa e ndërhyrjes, nga ideja se forca ndërtohet duke mos kërkuar ndihmë.
Kjo shprehje nuk duket e dëmshme. Përkundrazi, krijon të rritur të aftë, të disiplinuar, të përgjegjshëm. Ata mësojnë herët të menaxhojnë emocionet e tyre, të marrin vendime, të përballojnë sfida pa u mbështetur te të tjerët. Bëhen njerëzit më të besueshëm në çdo ambient.
Por paralelisht mësojnë edhe diçka tjetër: se nevoja për ndihmë mund të jetë barrë. Se afërsia fitohet përmes dobishmërisë. Se për t’u dashur duhet të jesh i zoti.
Psikologjia e zhvillimit e përshkruan këtë si një bashkim të dy nevojave themelore: kompetencës dhe lidhjes. Në një zhvillim të shëndetshëm, fëmija ndihet i dashur pavarësisht performancës. Por kur vlerësimi lidhet kryesisht me aftësinë, krijohet një ekuacion i brendshëm: “Nëse jam i fortë, do të qëndrojnë pranë meje.”
Kështu lind ajo që mund të quhet “lidhje përmes kompetencës”. Personi hyn në marrëdhënie duke ofruar zgjidhje, stabilitet, qetësi. Është partneri që “ia del vetë”, miku që këshillon, kolegu që mban peshën e krizës.
Shumë prej këtyre njerëzve e kuptojnë vonë se janë të rrethuar nga njerëz që varen prej tyre, por pak – ose askush – nuk e di çfarë i frikëson, çfarë i lëndon, çfarë i bën të ndihen të brishtë. Ata mund të jenë në marrëdhënie të qëndrueshme dhe megjithatë të përjetojnë një ndjenjë izolimi të brendshëm.
Studimet mbi stilin shmangës të lidhjes tregojnë se individët me prirje për vetë-mjaftueshmëri ekstreme shpesh raportojnë nivel më të ulët kënaqësie emocionale në marrëdhënie. Ata e shtypin nevojën për ndihmë për të ruajtur imazhin e fortësisë – por pikërisht kjo shtypje krijon distancë.
Për ta, kërkesa për mbështetje nuk është thjesht e sikletshme. Është kërcënuese. Sepse në logjikën e brendshme të ndërtuar në fëmijëri, dobësia rrezikon lidhjen.
Ndryshimi nuk vjen me deklarata të mëdha. Zakonisht nis me momente të vogla: një pranim i sinqertë frike, një ndarje e një pasigurie, një “nuk e di” e thënë pa turp. Kur këto momente nuk shkatërrojnë marrëdhënien, por e thellojnë atë, fillon të zhbëhet besimi i vjetër se dashuria duhet fituar me performancë.
Të rriturit që u mësuan të “gjejnë vetë zgjidhjen” shpesh bëhen jashtëzakonisht të aftë. Ata ndërtojnë karriera, familje, sisteme që funksionojnë. Por për shumë prej tyre, sfida më e madhe nuk është zgjidhja e problemeve.
Është lejimi i dikujt tjetër që t`u qëndrojë pranë, edhe kur nuk ka asgjë për të rregulluar.
(Burimi: Geediting)
