Më 2 mars 1444, në Katedralen e Shën Kollit në Lezhë, u mblodhën përfaqësuesit e principatave shqiptare në atë që historia e njeh si Besëlidhja ose Kuvendi i Lezhës. Nën drejtimin e Gjergj Kastriotit Skënderbeut, për herë të parë në Mesjetë, princat shqiptarë u bashkuan në një aleancë ushtarake dhe politike për t’u përballur me Perandorinë Osmane.
Në këtë kuvend morën pjesë familje të mëdha feudale si Arianitët, Dukagjinët, Topiajt, Balshajt dhe përfaqësues të tjerë nga treva të ndryshme shqiptare. Lezha u zgjodh jo rastësisht: qyteti nuk ishte kryeqendër e ndonjë principate shqiptare, çka shmangte rivalitetet mes princërve dhe krijonte një terren neutral për marrëveshje. Në atë kohë, Lezha ndodhej nën ndikimin e Republikës së Venedikut, një faktor i rëndësishëm diplomatik në rajon.
Kuvendi vendosi krijimin e një lidhjeje politike-ushtarake, ku Skënderbeu u shpall komandant i përgjithshëm i forcave të bashkuara. Principatat ruajtën autonominë e tyre të brendshme, por u angazhuan të kontribuonin me trupa dhe burime për mbrojtjen e përbashkët. Kjo strukturë e re bashkëpunimi i dha formë një organizimi të qëndrueshëm, i cili do të drejtonte për 25 vite rezistencën kundër ushtrive osmane.
Pas Besëlidhjes, Skënderbeu udhëhoqi një seri betejash që forcuan pozitën e tij si lider ushtarak dhe diplomatik në Evropën e kohës. Aleanca shqiptare u bë pjesë e sistemit evropian të rezistencës ndaj zgjerimit osman dhe vendosi Arbërinë në hartën politike të kontinentit. Besëlidhja konsiderohet nga historianët si një nga aktet më të rëndësishme të bashkimit politik në historinë mesjetare shqiptare, pasi krijoi një front të përbashkët përtej ndarjeve fisnore e krahinore.
Gjurmët që la në histori janë të shumta. Ajo forcoi identitetin politik të principatave shqiptare, krijoi një model bashkëpunimi ndërkrahinor dhe mbolli idenë e unitetit si mjet mbijetese përballë rreziqeve të jashtme. Edhe pse lidhja nuk ishte një shtet i centralizuar në kuptimin modern, ajo përfaqëson një nga përpjekjet e para për koordinim të gjerë kombëtar.
Sot, 582 vite më pas, Besëlidhja e Lezhës mbetet një referencë historike për idenë e bashkimit përtej dallimeve. Në kohën kur u mbajt, ajo ishte një përgjigje konkrete ndaj një kërcënimi të jashtëm dhe një përpjekje për të mbrojtur territoret dhe autonominë politike.
Në Shqipërinë e sotme, sfidat janë të një natyre tjetër – zhvillimi ekonomik, integrimi evropian, forcimi i institucioneve dhe konsolidimi i shtetit të së drejtës. Historia e 2 marsit 1444 kujton se në momentet vendimtare, koordinimi dhe bashkëpunimi mes faktorëve politikë kanë qenë kyç për qëndrueshmërinë e vendit.
Besëlidhja e Lezhës nuk është thjesht një episod i së kaluarës, por një pikë referimi historike që tregon se uniteti, kur vendoset mbi interesat e ngushta, ka prodhuar ndikim afatgjatë në fatin e Shqipërisë.
