Ngushtica strategjike e Hormuzit është shpallur zyrtarisht “zonë konflikti” nga industria ndërkombëtare e transportit detar, ndërsa përshkallëzimi i tensioneve ushtarake në Lindjen e Mesme ka bllokuar rreth 1,000 anije tregtare në rajon.
Sipas Shoqatës së Tregut Lloyd’s në Londër, vlera e flotës së anijeve të bllokuara në zonë tejkalon 25 miliardë dollarë, ndërsa rreth gjysma e tyre transportojnë naftë dhe gaz, çka ngre shqetësime serioze për stabilitetin e tregjeve globale të energjisë.
Vendimi për ta klasifikuar Ngushticën e Hormuzit, Gjirin e Omanit dhe Gjirin Persik si zona lufte u mor nga organizatat e industrisë detare pas një takimi të kompanive dhe sindikatave ndërkombëtare, duke marrë parasysh rritjen e rrezikut për transportin tregtar dhe për ekuipazhet civile.
Sipas tyre, vendimi pasqyron “shkallën e ndërprerjeve dhe rreziqeve ndaj të cilave janë të ekspozuara ekuipazhet civile në rajon”.
Ky klasifikim u jep detarëve nivelin më të lartë të mbrojtjes së mundshme, duke përfshirë të drejtën për të refuzuar punën në anije që kalojnë në zonë, mundësinë e riatdhesimit me shpenzimet e kompanisë dhe pagesa shtesë apo bonuse për rrezik.
Ndërkohë, Organizata Ndërkombëtare Detare (IMO) – agjencia e OKB-së për sigurinë në det – vlerëson se aktualisht në rajon janë të bllokuar rreth 20,000 detarë dhe 15,000 pasagjerë të anijeve turistike.
Situata është përkeqësuar edhe nga zhvillimet ushtarake në terren. Televizioni shtetëror iranian raportoi se një anije ҫisternë amerikane me naftë është goditur nga një raketë e Gardës Revolucionare Iraniane në veri të Gjirit Persik, duke shtuar se anija është përfshirë nga flakët.
Sipas Korpusit të Gardës Revolucionare, Irani ka “kontroll të plotë” mbi Ngushticën e Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme detare për transportin e energjisë në botë.
Bashkimi Evropian ka reaguar duke shprehur shqetësim të thellë për situatën. Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për politikën e jashtme, Kaja Kallas, deklaroi se Brukseli është “jashtëzakonisht i shqetësuar për sigurinë detare”, duke theksuar rëndësinë strategjike të kësaj rruge për tregtinë midis Evropës dhe Gjirit.
Sipas saj, misionet detare evropiane “Atalanta” dhe “Aspides” janë vendosur në gatishmëri të lartë dhe po koordinojnë veprimet për mbrojtjen e korridoreve detare, edhe pse aktualisht nuk kanë një prani të drejtpërdrejtë në Ngushticën e Hormuzit.
Edhe Italia ka theksuar rëndësinë strategjike të rajonit. Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani deklaroi se Gjiri Persik është “një zonë thelbësore për eksportet tona”.
Ndërkohë, trafiku detar në Ngushticë është tkurrur ndjeshëm. Sipas analistëve të industrisë së transportit detar, tranzitet e ҫisternave të naftës kanë rënë deri në 90% krahasuar me periudhën para krizës, një zhvillim që mund të ketë pasoja të drejtpërdrejta në furnizimin global me energji dhe në çmimet e naftës.
(Burimi: ANSA)
