Finlanda po planifikon të heqë ndalimin prej dekadash për armët bërthamore në territorin e saj, në një lëvizje që qeveria e konsideron të nevojshme për të forcuar mbrojtjen e vendit dhe për t’u përafruar më ngushtë me strategjinë e parandalimit të NATO-s.
Ministri i Mbrojtjes Antti Häkkänen deklaroi se mjedisi i sigurisë në Finlandë dhe në Evropë ka ndryshuar në mënyrë thelbësore që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
“Amendamenti është i nevojshëm për të mundësuar mbrojtjen ushtarake të Finlandës si pjesë e aleancës dhe për të përfituar plotësisht nga parandalimi dhe mbrojtja kolektive e NATO-s,” tha Häkkänen në një konferencë për shtyp.
Aktualisht, sipas Aktit të Energjisë Bërthamore të vitit 1987, Finlanda ndalon rreptësisht importin, prodhimin, posedimin apo shpërthimin e armëve bërthamore në territorin e saj, madje edhe në kohë lufte.
Propozimi i qeverisë synon ta ndryshojë këtë ligj, duke lejuar sjelljen, transportimin ose posedimin e armëve bërthamore në Finlandë, nëse kjo lidhet me mbrojtjen ushtarake të vendit dhe me detyrimet brenda NATO-s.
Finlanda braktisi dekada neutraliteti ushtarak dhe u bë anëtare e NATO-s në prill 2023, pas rritjes së shqetësimeve për kërcënimin rus. Vendi ndan një kufi prej rreth 1,340 kilometrash me Rusinë, më i gjati ndër të gjitha shtetet anëtare të Bashkimit Evropian dhe NATO-s.
Strategjia e NATO-s për mbrojtjen kolektive bazohet në parimin se një sulm ndaj një anëtari konsiderohet sulm ndaj të gjithëve, dhe përfshin edhe dimensionin e parandalimit bërthamor, pasi disa vende të aleancës zotërojnë armë të tilla.
Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Mospërhapjen e Armëve, armë bërthamore amerikane janë të vendosura tashmë në disa vende evropiane si pjesë e sistemit të përbashkët të parandalimit të NATO-s.
Propozimi finlandez kërkon ndryshime si në ligjin për energjinë bërthamore, ashtu edhe në kodin penal të vendit. Koalicioni qeveritar i djathtë, i cili ka shumicën në parlament, ka njoftuar se drafti do të qëndrojë në konsultim publik deri më 2 prill, përpara se të paraqitet zyrtarisht për miratim.
Lëvizja e Finlandës vjen në një kohë kur Evropa po rishikon strategjitë e saj të sigurisë, ndërsa lufta në Ukrainë dhe tensionet me Rusinë kanë rritur shqetësimet për stabilitetin në kontinent.
Së fundmi, Franca dhe Gjermania kanë njoftuar plane për të thelluar bashkëpunimin me partnerët evropianë në fushën e parandalimit bërthamor, ndërsa edhe Suedia, e cila iu bashkua NATO-s në vitin 2024, ka sinjalizuar se doktrina e saj për të mos stacionuar armë bërthamore në territor mund të ndryshojë në rrethana të reja sigurie.
Ndërkohë, NATO ka shtuar praninë e saj ushtarake në Arktik, Detin Baltik dhe përgjatë krahut lindor të aleancës, në përgjigje të tensioneve në rritje me Rusinë.
(Burimi: BBC)
