Një ekspozitë e re mbi Pompein sjell përballë vizitorëve një nga pamjet më prekëse të historisë së lashtë: kallëpet në gips të 22 viktimave të shpërthimit të vitit 79 pas Krishtit, katastrofa që varrosi qytetin nën hirin dhe lavën e Vezuvit. Instalacioni është përshkruar si një “galeri dhimbjesh” me fuqi të rrallë vizuale, që rikthen në vëmendje momentet e fundit të banorëve të qytetit.
Këto kallëpe nuk përfaqësojnë thjesht forma të ngrira në gips, por trupat e njerëzve të vërtetë që u përpoqën të shpëtonin nga katastrofa. Ata u larguan nga shtëpitë e tyre, por u bllokuan gjatë fazës së dytë të shpërthimit, dhe më pas një re e zjarrtë hiri vullkanik u përhap mbi Pompei dhe u ngurtësua rreth trupave të tyre.
Drejtori i përgjithshëm i parkut arkeologjik, Gabriel Zuchtriegel, shpjegon se këto kallëpe janë shumë më tepër sesa objekte muzeale. “Ato nuk janë thjesht artefakte, por prova të drejtpërdrejta të tragjedisë që goditi Pompein. Përmes tyre, shkenca na rikthen fytyrat, gjestet dhe humanitetin e banorëve të qytetit,” thotë ai.
Ekspozita është konceptuar si një memorial i përhershëm për fundin e Pompeit dhe për njerëzit që humbën jetën atë ditë. Kallëpet e ekspozuara tregojnë histori të ndryshme: një fëmijë, një çift – ndoshta dy të dashuruar – dhe banorë të tjerë që u përpoqën të shpëtonin ndërsa mbi ta “fati shpërndante hirin”. Çdo figurë mbart në trupin e saj gjestin e fundit të jetës.
Kuratorët kanë vendosur që ekspozita të ndërtohet me një ndjeshmëri të veçantë, duke e trajtuar tragjedinë me respekt dhe kujdes. Përdorimi i ngjyrave dhe elementëve dekorativë është minimal, në mënyrë që vëmendja të mbetet te njerëzit dhe historia e tyre.
Vizitorët gjithashtu përgatiten gradualisht për atë që do të shohin. Seksioni ku ndodhen kallëpet nuk është menjëherë i dukshëm; ai mbrohet nga ndarës që paralajmërojnë se përpara tyre ndodhet një hapësirë ku përjetohet “momenti i vdekjes së papritur”. Në atë pikë, secili vizitor mund të vendosë nëse dëshiron të vazhdojë apo jo.
Modelet e 22 viktimave janë zgjedhur nga më të ruajturat dhe përfaqësojnë banorë nga zona të ndryshme të qytetit – nga domusët në qendër të Pompeit deri te portat dhe rrugët që të çonin jashtë tij, ku shumë njerëz kërkuan më kot shpëtim.
Për herë të parë, një numër kaq i madh kallëpesh paraqitet së bashku në një ekspozitë të vetme. Që nga shekulli i 19-të, në Pompei janë krijuar rreth njëqind kallëpe të viktimave. Disa prej tyre janë ende të vendosura në domusët ose ndërtesat ku u zbuluan gjatë gërmimeve arkeologjike.
Ekspozita përfshin gjithashtu një seksion të veçantë kushtuar kafshëve dhe bimëve, ku paraqiten gjetje organike që tregojnë marrëdhënien e banorëve të Pompeit me mjedisin dhe burimet natyrore përpara katastrofës.
Në këtë mënyrë, instalacioni nuk rrëfen vetëm fundin dramatik të një qyteti të lashtë, por rikthen në qendër jetën dhe njerëzit që u zhdukën brenda pak orësh nën hijen e Vezuvit.
(Burimi: ANSA)
