Një nga krizat më të mëdha të naftës në histori, e shkaktuar nga lufta SHBA-Izrael kundër Iranit, po trondit tregjet globale – por për industrinë kineze të makinave elektrike, kjo mund të jetë pikërisht shtysa që i nevojitej.
Çmimet e naftës janë rritur deri në 119 dollarë për fuçi, duke rritur frikën për inflacion dhe recesion global. Por në të njëjtën kohë, kjo situatë po bën një alternativë tjetёr gjithnjë e më tërheqëse: makinat elektrike.
Për Kinën, që është prodhuesi dhe eksportuesi më i madh në botë i automjeteve elektrike, kjo krizë vjen në një moment kritik. Brenda vendit, prodhuesit përballen me konkurrencë të ashpër dhe rritje të ngadalësuar. Shumë kompani janë nën presion për të gjetur tregje të reja, pasi tregu i brendshëm është mbushur dhe subvencionet shtetërore po reduktohen.
Tani, ndërsa benzina bëhet gjithnjë e më e shtrenjtë dhe makinat elektrike më të lira, balanca po ndryshon. Analistët thonë se ky kombinim mund të përshpejtojë përhapjen globale të makinave elektrike, veçanërisht në Azi – rajoni më i goditur nga mungesa e karburanteve.
Rreth 60% e naftës së Azisë vjen nga Lindja e Mesme, përmes Ngushticës së Hormuzit, ku Irani ka kufizuar ndjeshëm qarkullimin. Kjo varësi e madhe po e shtyn rajonin të kërkojë alternativa më të qëndrueshme.
Sipas një raporti të fundit, përdorimi i makinave elektrike ka ulur tashmë konsumin global të naftës me rreth 1.7 milion fuçi në ditë – një sasi që përfaqëson afro 70% të eksporteve të Iranit në vitin 2025.
Për Kinën, kjo nuk është rastësi. Vendi ka investuar prej vitesh në energji të rinovueshme dhe në teknologjinë e makinave elektrike, pikërisht për të ulur varësinë nga importet e naftës. Sot, rreth 50% e makinave të reja të shitura në Kinë janë elektrike, ndërsa ato përbëjnë rreth 12% të totalit të automjeteve në qarkullim.
Ky orientim ka filluar të japë rezultate: vetëm vitin e kaluar, makinat elektrike ulën konsumin e naftës në Kinë me afro 10%.
Megjithatë, ka ende sfida. Nga 129 marka kineze të makinave elektrike që operonin në 2024, vetëm rreth 15 pritet të mbijetojnë financiarisht deri në vitin 2030. Kjo do të thotë se eksporti mbetet jetik për industrinë.
Në SHBA, tregu mbetet pothuajse i mbyllur për shkak të tarifave të larta që mbrojnë prodhuesit vendas si Tesla. Por në Azi, situata është ndryshe. Vende si Tajlanda, Filipinet dhe Vietnami po përballen me mungesa energjie dhe po kërkojnë mënyra për të ulur konsumin e karburanteve.
Kjo i jep një avantazh të madh makinave elektrike kineze, të cilat janë më të lira dhe të mbështetura nga një zinxhir furnizimi i fortë dhe teknologji baterish të avancuara.
Ndërkohë, edhe në Shqipëri ky trend po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. Në rrugët e Tiranës dhe qyteteve të tjera po shtohen ndjeshëm makinat elektrike, veçanërisht markat kineze, të cilat po tërheqin blerësit me kombinimin e dizajnit modern, komoditetit dhe kostos më të ulët të përdorimit krahasuar me karburantet tradicionale. Për shumë qytetarë, zgjedhja nuk është më vetëm çështje “luksi”, por një mënyrë për të kursyer përballë çmimeve të larta të naftës.
Në fund, kriza e naftës po bën atë që politikat e gjata nuk arritën gjithmonë: po ndryshon sjelljen e konsumatorëve. Dhe në këtë realitet të ri, Kina duket e gatshme të përfitojë më shumë se kushdo tjetër.
(Buimi: CNN)
