Në një moment kyç për institucionet e Kosovës, Gjykata Kushtetuese ka marrë një vendim që i jep drejtim të qartë një situate të paqartë politike dhe kushtetuese, duke vendosur rregulla loje që politika nuk arriti t’i zgjidhë vetë.
Me vendimin e publikuar, Kushtetuesja ka rrëzuar dekretin e presidentes Vjosa Osmani për shpërndarjen e Kuvendit, duke e shpallur atë pa asnjë efekt juridik dhe duke rikthyer mandatin e deputetëve në funksion të plotë.
Por më e rëndësishmja është se gjykata nuk është mjaftuar vetëm me anulimin e dekretit. Ajo ka vendosur një afat të qartë: Kuvendi ka 34 ditë kohë për të zgjedhur presidentin e ri të vendit. Nëse kjo nuk ndodh, atëherë shpërndarja e Kuvendit bëhet automatikisht dhe vendi shkon në zgjedhje të parakohshme brenda 45 ditësh, që sipas përllogaritjeve bie më së largu deri më 7 qershor.
Ky vendim vjen pas një bllokimi politik që kulmoi më 5 mars, kur tentativa për zgjedhjen e presidentit dështoi për shkak të mungesës së kuorumit, pasi opozita bojkotoi seancën. Në mungesë të një marrëveshjeje politike, presidentja Osmani vendosi shpërndarjen e Kuvendit, një hap që u kontestua dhe përfundoi në Gjykatën Kushtetuese.
Në arsyetimin e saj, gjykata ka sqaruar një dilemë të rëndësishme kushtetuese: ajo ka theksuar se Kuvendi ka në dispozicion deri në 60 ditë për të zgjedhur presidentin, por në të njëjtën kohë ka detyrimin që këtë ta bëjë jo më vonë se 30 ditë para përfundimit të mandatit të presidentit aktual. Në rastin konkret, duke qenë se Kuvendi u konstituua me vonesë, gjykata ka vendosur një zgjidhje praktike duke i lënë deputetëve edhe 34 ditë kohë për të përfunduar procesin.
Në thelb, vendimi i Kushtetueses zhvendos përgjegjësinë drejtpërdrejt tek politika. Nuk është dekreti që e çon vendin në zgjedhje, por dështimi i deputetëve për të zgjedhur presidentin.
Ky interpretim është mirëpritur nga Presidenca, e cila thekson se gjykata nuk ka konstatuar asnjë shkelje kushtetuese nga ana e presidentes, ndërsa nga ana tjetër, përfaqësues të mazhorancës kanë theksuar se vendimi konfirmon se dekreti ishte në kundërshtim me Kushtetutën. Edhe opozita, ndonëse me lexime të ndryshme politike, ka pranuar vendimin si udhërrëfyes për hapat e ardhshëm.
Tashmë topi është në fushën e Kuvendit. Nëse brenda këtij afati nuk arrihet një marrëveshje politike për zgjedhjen e presidentit, vendi do të shkojë në zgjedhje të reja.
Ndryshe nga simotra e saj nё anёn shqiptare, qё shpesh shmang përgjegjësinë dhe zvarrit vendimmarrjen, ky vendim i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës jep një mesazh të qartë: kur politika bllokohet, është drejtësia që vendos kufijtë dhe detyron zgjidhjen.
