Në daljen e saj të fundit publike, ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, siguroi se çmimet e karburanteve dhe të shportës ushqimore janë nën “vëzhgim të rreptë” dhe se autoritetet janë të vendosura të parandalojnë çdo abuzim apo spekulim në treg. Por përtej kësaj gjuhe qetësuese, shumë qytetarë dhe ekspertë vazhdojnë të ngrenë pikëpyetje mbi efektivitetin real të këtyre masave.
Mbledhja e Bordi i Transparencës, e zhvilluar më 26 mars pas rritjes së çmimeve të karburanteve, kishte si qëllim përcaktimin e çmimeve maksimale të tregtimit sipas legjislacionit në fuqi. Sipas ministres, formula e përdorur mbështetet në të dhënat e bursës së një dite më parë dhe përfshin kostot e tregtimit, të cilave u shtohet një marzh prej 3 lekësh për shumicën dhe 12 lekësh për pakicën.
Megjithatë, në një treg ku çmimet shpesh reagojnë me shpejtësi ndaj rritjeve në bursë, por shumë më ngadalë ndaj uljeve, mbështetja vetëm në të dhënat ditore nuk garanton domosdoshmërisht një reflektim të drejtë për konsumatorin. Për më tepër, edhe pse marzhet përshkruhen si minimale dhe të nevojshme për mbulimin e kostove, perceptimi publik është se çmimet në pompë mbeten të larta dhe shpesh të pashpjegueshme.
Ministrja theksoi se bordi do të qëndrojë aktiv deri në stabilizimin e tregut dhe rikthimin e çmimeve në nivelet para krizës. Por pikërisht ky objektiv ngre një tjetër pikëpyetje: sa realiste është pritshmëria për rikthim në nivelet e mëparshme, në një kohë kur tregjet ndërkombëtare mbeten të paqëndrueshme?
Nga ana tjetër, argumenti se karburantet zënë vetëm 2% të shportës së konsumit nuk bind plotësisht kritikët, të cilët theksojnë efektin zinxhir që çmimet e naftës kanë në gjithë ekonominë – nga transporti te ushqimet dhe shërbimet bazë. Në praktikë, çdo rritje në karburant reflektohet në mënyrë të drejtpërdrejtë në koston e jetesës, pavarësisht peshës statistikore në shportë.
Edhe sa i përket çmimeve të ushqimeve, qeveria ka nisur monitorim ditor dhe ka paralajmëruar mbikëqyrje të shtuar përmes Inspektoratit Shtetëror të Mbikëqyrjes së Tregut. Por realiteti në terren, sipas shumë konsumatorëve, tregon se luhatjet vazhdojnë dhe se çmimet e produkteve bazë mbeten të jo thjesht tё paqëndrueshme, por tё larta.
Ndaj dhe nё kёto momente, deklaratat për “transparencë” dhe “kontroll të rreptë” duken se nuk përputhen gjithmonë me përvojën e përditshme të qytetarëve, të cilët përballen me kosto në rritje dhe një treg që perceptohet si i vështirë për t’u kontrolluar.
Ndërsa qeveria këmbëngul se po bën maksimumin për të mbrojtur konsumatorin dhe për të shmangur abuzimet, po bёhet pёrditё e mё e qartё se këto mekanizma nuk janё të mjaftueshëm për të frenuar rritjen e çmimeve, apo tё sjellin një ndikim konkret pozitiv në treg.
