Ndërprerjet e gjata të internetit në dy qytetet më të mëdha të Rusisë, Moskë dhe Shën Petersburg, kanë ngritur shqetësime serioze për një përshkallëzim të kontrollit shtetëror dhe survejimit dixhital nga autoritetet ruse.
Banorët e Moskës u përballën papritur më 6 mars me mungesë të plotë të internetit telefonik në qendër të qytetit, duke u shkëputur nga aplikacionet e komunikimit, shërbimet online dhe madje edhe funksione të përditshme si pagesat apo transporti. Autoritetet e justifikuan masën me “arsye sigurie”, pa dhënë detaje të mëtejshme.
Ndërprerja zgjati rreth tre javë dhe u hoq papritur më 25 mars, por lidhja mbeti e dobët në shumë zona. Ndërkohë, në Shën Petersburg nisi një tjetër seri ndërprerjesh, kësaj radhe me paralajmërim paraprak për qytetarët.
Megjithëse Rusia ka aplikuar më parë kufizime teknologjike, sidomos që nga nisja e luftës në Ukrainë në vitin 2022, ekspertët vlerësojnë se ndërprerjet masive në dy qytetet kryesore tregojnë një strategji më të gjerë kontrolli.
Në disa rajone, gjatë ndërprerjeve funksiononin vetëm disa faqe dhe aplikacione të miratuara nga shteti, pjesë e një liste të ashtuquajtur “white list” (lista e bardhё). Mes tyre është edhe aplikacioni shtetëror “Max”, i instaluar paraprakisht në pajisjet e shitura në Rusi, që kombinon komunikimin, rrjetet sociale dhe shërbimet qeveritare.
Analistët paralajmërojnë se përdorimi i detyruar i këtij aplikacioni rrit ndjeshëm rrezikun e survejimit. Qytetarët shmangin diskutimet e ndjeshme në këto platforma, ndërsa alternativa si Telegram apo aplikacione perëndimore pritet të kufizohen ose ndalohen.
Sipas ekspertëve ndërkombëtarë, këto masa mund të jenë pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të izoluar Rusinë nga informacioni global dhe për të kontrolluar komunikimin brenda vendit.
Ndërprerjet kanë sjellë edhe pasoja ekonomike. Vetëm në pesë ditët e para, bizneset në Moskë raportuan humbje prej rreth 63 milionë dollarësh, ndërsa pakënaqësia publike u reflektua edhe në media.
Megjithatë, autoritetet duket se janë të gatshme të përballojnë koston, duke lënë të kuptohet se kontrolli i informacionit dhe siguria mbeten prioritet kryesor.
Ekspertët paralajmërojnë se këto zhvillime mund të krijojnë një precedent të rrezikshëm, ku ndërprerja e internetit mund të përdoret si mjet i zakonshëm për kontroll politik dhe social në të ardhmen.
(Burimi: France 24)
