Një raport i fundit ka ngritur shqetësime serioze ndërkombëtare pasi të dhënat sizmike të mbledhura nga anije kërkimore ruse në Detin Weddell sugjerojnë praninë e rreth 511 miliardë fuçi nafte nën akujt e Antarktidës – një sasi që mund të ndryshojë ekuilibrat energjetikë globalë.
Sipas materialeve të paraqitura në Parlamentin britanik, kjo rezervë e mundshme është gati dyfishi i rezervave të njohura të Arabisë Saudite dhe rreth dhjetë herë më e madhe se prodhimi i Detit të Veriut gjatë 50 viteve të fundit.
Megjithatë, zbulimi nuk është zyrtarizuar nga Moska, ndërsa aktivitetet e saj në zonë janë paraqitur si kërkime shkencore.
Dyshime për shkelje të marrëveshjes ndërkombëtare
Ekspertët paralajmërojnë se të dhënat sizmike të mbledhura mund të jenë më shumë se kërkim shkencor dhe mund të shërbejnë si parapërgatitje për shfrytëzim të burimeve natyrore në të ardhmen.
Kjo është veçanërisht shqetësuese pasi Traktati i Antarktidës i vitit 1959, i përforcuar nga protokolli i vitit 1991, ndalon qartë çdo aktivitet që lidhet me shfrytëzimin e burimeve minerare, përfshirë naftën.
Pra, edhe nëse nafta ekziston, ajo nuk mund të nxirret ligjërisht sipas rregullave aktuale ndërkombëtare.
Britania dhe ekspertët kërkojnë llogari
Autoritetet britanike kanë kërkuar transparencë nga Rusia, duke theksuar se çdo aktivitet duhet të respektojë plotësisht traktatin. Ndërkohë, ekspertë të gjeopolitikës paralajmërojnë se këto lëvizje mund të hapin rrugën për një garë të re strategjike në Antarktidë.
Shqetësimi kryesor nuk është se po nxirret naftë tani, por se të dhënat e mbledhura sot mund të përdoren nesër nëse dobësohen rregullat ndërkombëtare.
Një zonë “e ngrirë” që mund të ndezë konflikt
Deti Weddell, ku dyshohet për rezervat, është një nga zonat më të izoluara dhe të mbuluara me akull në planet, por rëndësia e tij strategjike po rritet.
Ndërkohë, jo vetëm Rusia, por edhe Kina po zgjeron praninë e saj në Antarktidë, duke shtuar frikën për një rivalitet të ri global në një territor që deri tani konsiderohej i neutralizuar.
Çfarë pritet më tej?
Deri tani nuk ka prova për shkelje të drejtpërdrejtë të traktatit dhe asnjë vend nuk ka kërkuar zyrtarisht inspektime ndërkombëtare. Por situata po ndiqet nga afër dhe pritet të jetë në qendër të debateve në takimet e ardhshme ndërkombëtare.
Antarktida mbetet një “tokë e ndaluar” për naftën – por nëse presioni energjetik global rritet, kjo mund të jetë një nga betejat më të mëdha gjeopolitike të së ardhmes.
