Statistikat e fundit të INSTAT për marsin mund të duken të qeta në shikim të parë: inflacioni është 2.6% në vit, një rritje jo alarmante në letër. Por kur zbërthen shifrat, tabloja që del është krejt tjetër – ajo e një jete të përditshme që po bëhet gjithnjë e më e shtrenjtë, sidomos në disa shpenzime kyçe.
Në praktikë, problemi nuk është se çdo gjë është shtrenjtuar shumë, por se disa gjëra thelbësore janë rritur – dhe pikërisht ato që prekin çdo ditë qytetarët.
Transporti është shembulli më i qartë. Çmimet në këtë kategori janë rritur me 7.5% brenda një viti dhe me 7.1% vetëm në një muaj.
Në praktikë, kjo do të thotë se çdo qytetar po ndjen drejtpërdrejt rritjen e kostove në jetën e përditshme: shpenzimet për të shkuar në punë janë më të larta, çmimi i produkteve rritet pasi çdo mall vjen me kosto më të shtrenjtë transporti, ndërsa efekti zinxhir përhapet në gjithë tregun – nga çmimet në tezga deri te ato në restorante dhe shërbime.
Pra, edhe nëse nuk ke makinë, prapë paguan më shumë.
Një tjetër goditje vjen nga energjia dhe kostot e jetesës në shtëpi. Qiratë, energjia dhe karburantet janë rritur me 4.8% dhe janë kontribuesi më i madh në inflacion. Kjo përkthehet në fatura më të kripura dhe më pak para të mbetura në fund të muajit.
Ndërkohë ushqimet janë rritur “vetëm” me 1.3% në vit, por kjo shifër nuk tregon të gjithë realitetin. Sepse disa produkte bazë (siç po shihet me domatet apo produkte të tjera sezonale) kanë shpërthime çmimesh shumë më të forta. Pra, shporta nuk është rritur shumë në mesatare, por në praktikë qytetarët po paguajnë më shumë për produkte konkrete.
Në total, çmimet janë rritur me 0.7% vetëm nga shkurti në mars. Kjo tregon se presioni nuk është vetëm vjetor, por po vazhdon muaj pas muaji.
Ajo që e bën situatën më të ndjeshme është fakti që këto rritje vijnë nga jashtë – nga energjia, nafta dhe krizat globale. Kjo do të thotë se Shqipëria nuk e kontrollon dot plotësisht situatën dhe efektet mund të vazhdojnë.
Në përditshmëri, kjo përkthehet shumë thjesht: paga mbetet thuajse e njëjtë, por çdo dalje nga shtëpia kushton më shumë. Nga autobusi te ushqimi, nga qiraja te një kafe në lagje – gjithçka shton nga pak.
Dhe pikërisht ky “nga pak” është problemi më i madh: nuk të trondit menjëherë, por të shtrëngon çdo ditë.
