Tensionet mes Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara mbi të ardhmen e Groenlandës janë përshkallëzuar pas bisedimeve të zhvilluara në Shtëpinë e Bardhë. Ministri i Jashtëm danez, Lars Løkke Rasmussen, deklaroi se ekziston një “mosmarrëveshje themelore” me administratën amerikane, duke theksuar se këmbëngulja e presidentit Donald Trump për të marrë nën kontroll Groenlandën është “krejtësisht e papranueshme”.
Takimi njëorësh me zëvendëspresidentin JD Vance dhe sekretarin amerikan të shtetit Marco Rubio u cilësua nga Rasmussen si “i sinqertë, por konstruktiv”. Megjithatë, ai konfirmoi se Trump vazhdon të insistojë në idenë e “marrjes” së Groenlandës, duke e bërë të qartë se kjo nuk është në interes të Danimarkës dhe as të vetë territorit autonom.
“E bëmë shumë të qartë se kjo është një vijë e kuqe për ne,” tha Rasmussen.
Pavarësisht mungesës së një marrëveshjeje konkrete, palët ranë dakord të krijojnë një grup pune të nivelit të lartë për të diskutuar të ardhmen e Groenlandës në javët e ardhshme. Danimarka dhe Groenlanda kanë shprehur gatishmëri për të lejuar zgjerim të pranisë ushtarake amerikane në ishull, por kanë përjashtuar kategorikisht çdo formë pushtimi apo ndryshimi të sovranitetit.
Rasmussen pranoi se ka “element të vërtetë” në argumentin amerikan se siguria në Arktik duhet forcuar përballë interesave ruse dhe kineze, por hodhi poshtë deklaratat e Trump për praninë e anijeve luftarake ruse dhe kineze pranë Groenlandës, duke i quajtur “jo të sakta”.
Groenlanda ka rëndësi strategjike për shkak të pozicionit të saj mes Amerikës së Veriut dhe Arktikut, duke shërbyer si pikë kyçe për sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe monitorimin ushtarak në rajon. SHBA tashmë ka mbi 100 ushtarë të stacionuar në bazën Pituffik, e operuar që nga Lufta e Dytë Botërore, dhe sipas marrëveshjeve ekzistuese mund të vendosë më shumë trupa me miratimin danez.
Ministrja e Jashtme e Groenlandës, Vivian Motzfeldt, deklaroi pas takimit se territori është i hapur për bashkëpunim më të madh me SHBA-në, por refuzon çdo ide pushtimi. “Ne kemi treguar qartë ku janë kufijtë tanë,” tha ajo.
Ndërkohë, Trump përsëriti qëndrimin e tij para gazetarëve në Zyrën Ovale: “Ne kemi nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare.” Ai nuk pranoi të përjashtojë mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake, ndërsa ka lidhur interesin për Groenlandën edhe me projektin e tij të mbrojtjes raketore “Golden Dome”.
Danimarka ka konfirmuar se zgjerimi i pranisë ushtarake në Groenlandë do të realizohet “në bashkëpunim të ngushtë me aleatët”, duke pranuar se tensionet gjeopolitike janë tashmë të pranishme në Arktik.
Pavarësisht retorikës së fortë, sondazhet tregojnë se shumica e banorëve të Groenlandës kundërshtojnë kalimin nën kontroll amerikan. Edhe opinioni publik amerikan mbetet skeptik: vetëm 17% mbështesin idenë e marrjes së Groenlandës, sipas një sondazhi Reuters/Ipsos.
Bisedimet e fundit janë pjesë e një vale më të gjerë veprimesh dhe deklaratash të Trump në politikën e jashtme, pas operacioneve amerikane në Venezuelë, Siri dhe kërcënimeve për veprime kundër Iranit. Por për Groenlandën, mesazhi nga Kopenhaga dhe Nuuk është tashmë i qartë: ishulli nuk është në shitje dhe sovraniteti i tij nuk është për negociim.
(Burimi: BBC)
