Vendimi i Izraelit për të njohur Somalilandin si shtet i pavarur ka shkaktuar reagime të forta në Somali, Afrikë dhe Lindjen e Mesme. Paralajmërimet më të ashpra erdhën nga rebelët Houthi të Jemenit, të cilët e quajtën këtë hap “qëndrim armiqësor” dhe deklaruan se çdo prani izraelite në Somaliland do të konsiderohet objektiv ushtarak.
Tensionet u rritën edhe më shumë këtë muaj, kur ministri i Jashtëm izraelit Gideon Saar vizitoi Somalilandin dhe përfshiu në axhendë portin strategjik të Berberës. Pas vizitës, Saar konfirmoi se bashkëpunimi i sigurisë ishte pjesë e diskutimeve, ndërsa zyrtarë të Somalilandit sinjalizuan se janë të hapur edhe për një prani të mundshme ushtarake izraelite në territor. Kjo do ta vendoste Izraelin drejtpërdrejt përballë Houthis, në anën tjetër të Gjirit të Adenit.
Lideri i Houthis, Abdel-Malik al-Houthi, deklaroi këtë javë se kërcënimi i tij ishte serioz dhe se nuk do të hezitojnë të godasin çdo prani izraelite që është e arritshme për ta.
Sipas analistëve, njohja e Somalilandit është pjesë e një ndryshimi më të gjerë të strategjisë izraelite: nga marrëdhënie të fshehta shtet me shtet, drejt krijimit të aleancave me aktorë të rinj rajonalë, në kushtet e përplasjes së gjatë me Iranin dhe aleatët e tij.
Kur Benjamin Netanyahu shpalli njohjen më 26 dhjetor, ai falënderoi publikisht kreun e Mossad-it, David Barnea, duke nënvizuar dimensionin e inteligjencës në këtë marrëdhënie. Ekspertët thonë se koha e vendimit lidhet drejtpërdrejt me shqetësimin e Izraelit nga rritja e kërcënimit Houthi në Detin e Kuq.
Gjatë luftës në Gaza, Houthis kanë lëshuar raketa dhe dronë drejt Izraelit dhe kanë sulmuar anije të lidhura me Izraelin në Detin e Kuq, në shenjë solidariteti me palestinezët. “Mjafton të shikosh hartën për ta kuptuar çfarë kërkon Izraeli”, shprehet Shiri Fein-Grossman nga Instituti Izrael-Afrikë. “Njohja e Somalilandit i jep Izraelit një pozicion strategjik pranë Houthis, në një moment kur i duhen sa më shumë aleatë.”
Vëmendja kryesore përqendrohet te Berbera – port në hyrje të Detit të Kuq, një nga korridoret më të rëndësishme të transportit detar në botë, rreth 500 kilometra nga zonat e kontrolluara nga Houthis. Një raport i Institutit për Studime të Sigurisë Kombëtare në Izrael e përshkroi Somalilandin si bazë të mundshme për monitorim inteligjence, mbështetje logjistike dhe operacione të drejtpërdrejta kundër Houthis.
Izraeli ka kryer goditje në Jemen gjatë dy viteve të fundit, duke shënjestruar infrastrukturë dhe udhëheqës Houthi, por zyrtarë izraelitë kanë pranuar se grupi mbetet i vështirë për t’u frenuar. Kjo ka nxitur rishikim të doktrinës së sigurisë izraelite dhe kërkim të aleatëve të rinj strategjikë.
Analistët theksojnë se për Izraelin dhe Somalilandin, kjo marrëdhënie vjen në një moment ku të dyja palët kanë pak për të humbur nga ana diplomatike: Izraeli është më i izoluar se kurrë ndërkombëtarisht, ndërsa Somaliland nuk njihet ende nga asnjë shtet tjetër. Njohja izraelite i jep Somalilandit një hap historik, ndërsa Izraelit një pikë strategjike me vlerë të lartë ushtarake dhe gjeopolitike.
Nga ana tjetër, Somaliland po përballet me presion të shtuar nga qeveria federale e Somalisë, e cila ka forcuar kontrollin politik dhe administrativ në zonat e diskutueshme dhe ka vendosur kufizime ajrore, vizash dhe portesh. Presidenti i Somalilandit ka pranuar se vendi ndodhet në “gjendje domosdoshmërie” për njohje ndërkombëtare dhe se është i gatshëm të mirëpresë çdo shtet që e njeh.
Në vitin 2025, administrata e Somalilandit u dërgoi letra 193 krerëve të shteteve duke ofruar bashkëpunim strategjik në këmbim të njohjes diplomatike. Deri tani, vetëm Izraeli ka reaguar pozitivisht.
Ndërkohë, Somalia e ka dënuar ashpër vendimin izraelit dhe ka apeluar për rikthimin e dialogut. Por analistët thonë se pas këtij zhvillimi, bisedimet janë bërë edhe më të vështira.
Për Izraelin, aleanca me Somalilandin nuk është thjesht një bazë kundër Houthis. Sipas ish-diplomatëve izraelitë, Tel Avivi synon të tregojë se, pavarësisht kritikave globale për luftën në Gaza, ende mund të fitojë aleatë të rinj me vlerë strategjike.
Marrëdhënia është ende në fazë të hershme, por një vizitë e presidentit të Somalilandit në Izrael pritet së shpejti, ku mund të hapet edhe ambasada e parë e Somalilandit në Tel Aviv.
Një aleancë e re po merr formë në Bririn e Afrikës — dhe ndikimi i saj pritet të ndihet nga Adeni deri në Detin e Kuq.
(Burimi: Al Jazeera)
