Në një kohë kur fjala “demokraci” tingëllon gjithnjë e më e brishtë dhe kufijtë mes pushtetit dhe tiranisë janë turbulluar, një grua nga Venezuela ka arritur të kthehet në simbol të guximit dhe rezistencës. Maria Corina Machado, një politikane opozitare që jeton e fshehur prej muajsh për shkak të kërcënimeve nga regjimi i Nicolás Maduro-s, është shpallur fituesja e Çmimit Nobel për Paqe për vitin 2025, duke i dhënë një zë popullit të heshtur të vendit të saj.
Komiteti Nobel në Oslo e vlerësoi Machado-n si “një grua që mban të gjallë flakën e demokracisë mes errësirës”, duke theksuar se ajo ka luftuar për një tranzicion paqësor dhe të drejtë nga diktatura në demokraci. Në një video-mesazh të dërguar për mediat ndërkombëtare, Machado u shfaq e emocionuar, me një buzëqeshje të përmbajtur: “Jam në shok. Ky çmim është për Venezuelën që nuk dorëzohet kurrë.”
Machado, e lindur në Caracas më 1967, është vajza e një familjeje tradicionale venezuelase dhe një inxhiniere industriale me formim në ekonomi. Ajo hyri në politikë në fillim të viteve 2000, kur themeloi organizatën qytetare Súmate, që promovonte pjesëmarrjen e qytetarëve në zgjedhje të lira dhe transparente. Ishte ajo që sfidoi hapur Hugo Chávez-in, duke organizuar referendumin për largimin e tij nga pushteti, një veprim që i kushtoi etiketime, ndjekje dhe kërcënime të vazhdueshme.
Prej më shumë se një dekade, Machado është ndër zërat më të fortë kundër regjimit të Nicolás Maduro-s. Në vitin 2023, ajo fitoi primaret e opozitës me një mbështetje të jashtëzakonshme, duke u bërë kandidate për presidente në zgjedhjet e 2024-ës. Por, siç pritej, Gjykata e Lartë e Venezuelës – nën kontrollin e pushtetit – e ndaloi të garonte, me akuza për korrupsion dhe bashkëpunim me amerikanёt. Pavarësisht kësaj, ajo vazhdoi të udhëhiqte fushatën në mënyrë simbolike, përmes bashkëpunëtorit të saj Edmundo González Urrutia, i cili sot jeton në ekzil.
Pas zgjedhjeve të kontestuara të vitit 2024, ku Maduro shpalli veten fitues mes akuzave për manipulim dhe dhunë zgjedhore, Machado u zhduk nga skena publike. Ajo fshihet diku në Venezuelë, ndërsa shumë nga bashkëpunëtorët e saj janë arrestuar ose larguar jashtë vendit. Megjithatë, ajo ka mbetur aktive në mënyrë virtuale, duke përdorur rrjetet sociale për të komunikuar me qytetarët dhe për të ruajtur gjallë besimin se ndryshimi është ende i mundur.
Komiteti Nobel e cilësoi Machado-n si “një grua që ka zgjedhur qëndresën në vend të sigurisë, paqen në vend të dhunës dhe shpresën në vend të heshtjes”. Drejtori i Institutit të Paqes në Oslo, Nina Graeger, tha se ky është “një çmim për demokracinë në kohën kur ajo është nën rrethim”. Ajo theksoi se Machado përfaqëson “vlerat themelore të zgjedhjeve të lira, transparencës dhe guximit qytetar”.
Në Caracas, reagimet ishin të përziera. Qeveria e Maduro-s e quajti çmimin “një provokim perëndimor”, ndërsa përkrahësit e Machado-s festuan në heshtje, duke e parë këtë si një fitore morale ndaj frikës dhe shtypjes. Në shumë qytete të Venezuelës, njerëzit ndezën qirinj në dritaret e tyre, një shenjë e heshtur nderimi për gruan që nuk u përkul kurrë.
Edhe pse Machado nuk mund të udhëtojë në Oslo për të marrë vetë çmimin, mesazhi i saj tashmë ka kaluar kufijtë e vendit të saj. Ajo është bërë simboli i një lëvizjeje që kërkon të kthejë dinjitetin dhe zërin e një populli të lodhur nga frika. Në fund të fundit, historia e saj dëshmon se paqja nuk është thjesht mungesë konflikti, por guximi për të thënë të vërtetën – edhe kur ajo kushton gjithçka.
