Dëbimi dhe transferimi me forcë i fëmijëve ukrainas drejt Rusisë përbën një krim kundër njerëzimit dhe një krim lufte, sipas një raporti të ri të Komisionit të Pavarur Ndërkombëtar të Hetimit të Kombeve të Bashkuara për Ukrainën.
Raporti thekson se autoritetet ruse, “në nivelin më të lartë të shtetit”, kanë deportuar mijëra fëmijë nga territoret e pushtuara të Ukrainës që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë në vitin 2022. Sipas dokumentit, përfshirja e drejtpërdrejtë e presidentit rus Vladimir Putin ka qenë e dukshme që nga fillimi i operacionit.
Ukraina pretendon se afro 20 mijë fëmijë janë dërguar në mënyrë të paligjshme në Rusi dhe Bjellorusi. Deri më tani, komisioni i OKB-së ka identifikuar 1,205 raste të fëmijëve që janë marrë nga territoret ukrainase dhe janë transferuar në Rusi gjatë vitit 2022.
Sipas raportit, rreth 80 për qind e këtyre fëmijëve nuk janë kthyer ende, ndërsa shumë prindër dhe kujdestarë nuk kanë ende informacion për vendndodhjen e tyre. OKB thekson se kjo situatë përbën zhdukje me forcë dhe vonesa të pajustifikuara në riatdhesim, të cilat klasifikohen si krime kundër njerëzimit dhe krime lufte.
Shumica e fëmijëve të përfshirë në raport vijnë nga rajonet ukrainase të Donetskut dhe Luhanskut, territore që Moska pretendon se i kontrollon. Sipas raportit, pak para fillimit të pushtimit në shkallë të plotë, autoritetet ruse i evakuuan këta fëmijë drejt Federatës Ruse, duke pretenduar se po i mbronin nga një sulm i mundshëm ukrainas.
Pas transferimit, shumë prej tyre u vendosën në familje ruse ose institucione shtetërore dhe iu dha shtetësia ruse.
Moska i ka hedhur vazhdimisht poshtë akuzat për deportim të detyruar të fëmijëve. Presidenti rus Vladimir Putin ka deklaruar më parë se pretendimet për “rrëmbime fëmijësh” janë “të ekzagjeruara” dhe ka insistuar se fëmijët janë shpëtuar nga zona e luftës.
Megjithatë, sipas raportit të OKB-së, procesi i kthimit të tyre në Ukrainë ka qenë jashtëzakonisht i vështirë. Largimi i detyruar nga vendi i tyre dhe ndërprerja e lidhjeve me familjen dhe kulturën e tyre, i kombinuar me një mjedis që raporti e përshkruan si “shtrëngues”, ka shkaktuar trauma të thella psikologjike.
Fëmijët që kanë arritur të kthehen në Ukrainë shpesh përballen me ankth, trauma dhe frikë nga braktisja, ndërsa disa prej tyre kanë raportuar trajtim të ashpër në institucionet ku kanë qëndruar.
Në një rast të përmendur në raport, një fëmije në një jetimore ruse i ishte thënë se Ukraina nuk ekzistonte më, se gjithçka ishte shkatërruar dhe se prindërit e tij mund të kishin vdekur.
Raporti citon gjithashtu dëshminë e një nëne që ende kërkon vajzën e saj. “Unë ende po e kërkoj vajzën time dhe kam shumë frikë për atë që mund të mendojë për mua dhe për mënyrën si po mbijeton në Rusi, ku shumë njerëz i urrejnë ukrainasit”, thuhet në deklaratën e saj.
Në vitin 2023, Gjykata Ndërkombëtare Penale (GJNP) lëshoi një urdhër arresti për Vladimir Putin dhe për komisioneren ruse për të drejtat e fëmijëve, Maria Lvova-Belova, duke i akuzuar për deportimin e paligjshëm të fëmijëve ukrainas.
Lvova-Belova më vonë pranoi në një intervistë se kishte marrë në kujdes një djalë 15-vjeçar nga qyteti ukrainas i Mariupolit, të cilin Rusia e kontrollon aktualisht, dhe se ai ishte “riedukuar”, edhe pse sipas saj fillimisht nuk kishte dashur të shkonte në Rusi.
Sipas Kievit, deri tani rreth 2,000 fëmijë janë kthyer në Ukrainë, ndërsa përpjekjet për gjetjen dhe riatdhesimin e të tjerëve vazhdojnë.
Ndërkohë, lufta në Ukrainë vazhdon pa një zgjidhje të afërt, pavarësisht disa raundeve negociatash mes Moskës dhe Kievit dhe ndërmjetësimeve ndërkombëtare.
Konflikti, tashmë në vitin e tij të pestë, ka shkaktuar mbi 15 mijë viktima civile, më shumë se 41 mijë të plagosur dhe ka detyruar rreth 3.7 milionë njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre.
(Burimi: BBC)
