Për dekada me radhë, zogjtë këngëtarë junco me sy të errët kanë qenë pjesë e peizazhit të kampusit të Universitetit të Kalifornisë në Los Angeles. Edhe pse kjo specie zakonisht jeton në zona malore pyjore, ndryshimet klimatike i shtynë ata të vendosen gjithnjë e më shumë në mjedise urbane, ku u përshtatën me një realitet të ri: ushqimin e mbetur nga njerëzit.
Në qytet, këta zogj zhvilluan me kalimin e kohës sqepa më të shkurtër dhe më të trashë – më të përshtatshëm për një dietë të larmishme me mbetje ushqimore njerëzore. Por gjatë analizimit të të dhënave të mbledhura ndër vite, studiuesit e UCLA vunë re diçka të pazakontë: zogjtë e çelur gjatë pandemisë, në vitet 2021 dhe 2022, kishin rikthyer sqepa më të gjatë – të ngjashëm me ata të kushërinjve të tyre në male.
Kur studentët u kthyen në kampus, restorantet u rihapën dhe jeta urbane rifilloi, zogjtë e gjeneratave të reja të vitit 2023 dhe 2024 u kthyen sërish te sqepat më të shkurtër. Një cikël i plotë ndryshimi brenda vetëm pak brezash.
Rezultatet u publikuan në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences nga studiueset Pamela Yeh dhe Eleanor Diamant. “Zakonisht e mendojmë evolucionin si diçka shumë të ngadaltë,” tha Diamant. “Por u habitëm kur pamë sa i madh ishte ndryshimi nga viti në vit. Ishte e jashtëzakonshme.”
Hipoteza e shkencëtarëve është se mbyllja e kampusit gjatë pandemisë hoqi burimin kryesor të ushqimit urban për zogjtë. Pa mbetjet e kafeneve dhe mensave, ata u detyruan të ktheheshin te dieta natyrore – duke favorizuar sqepat më të gjatë. Kur aktiviteti njerëzor u rikthye, evolucioni u drejtua sërish nga sqepat më të shkurtër.
Studimi tregon se njerëzit nuk ndikojnë vetëm mjedisin – por mund të ndikojnë drejtpërdrejt drejtimin e evolucionit të specieve që jetojnë pranë nesh. “Njerëzit dhe natyra janë shumë më të ndërlidhur sesa mendojmë. Ky është mësimi kryesor,” tha profesorja Yeh, e cila studion këta zogj prej gati 30 vitesh.
Shkencëtarë të tjerë e kanë quajtur zbulimin të jashtëzakonshëm. “Është e rrallë të shohësh evolucion kaq të shpejtë në vetëm disa breza,” tha profesori Ian Owens nga Universiteti Cornell, i cili nuk ishte pjesë e studimit. “Dhe është veçanërisht interesante që ndodhi si përgjigje ndaj një ndryshimi të drejtpërdrejtë njerëzor – pandemia.”
Autorët po analizojnë tani material gjenetik të zogjve për të konfirmuar se ndryshimi i sqepave është vërtet rezultat i evolucionit gjenetik dhe jo i migrimit të zogjve nga zonat malore.
Studimi thekson edhe rëndësinë e mbledhjes së të dhënave afatgjata në natyrë. Pa dekada vrojtimesh, ky evolucion i shpejtë do të kishte kaluar pa u vënë re. Dhe kjo ka rëndësi të veçantë, pasi popullatat e këtij zogu janë në rënie dhe kuptimi i mënyrës si përshtaten mund të ndihmojë në mbrojtjen e tyre.
Në fund, pandemia – përveç ndikimit te njerëzit – rezulton të ketë lënë gjurmë edhe në evolucionin e jetës së egër. Një eksperiment natyror i paparashikuar, që shkenca sapo ka filluar ta kuptojë.
(Burimi: CNN)
