Ata punojnë për kompanitë më të mëdha të teknologjisë në botë, zhvillojnë programe kompjuterike dhe inteligjencë artificiale, por kur bëhet fjalë për edukimin e fëmijëve të tyre, zgjedhin diçka krejt tjetër: shkolla pa ekrane, pa tableta dhe pa telefona. Në Silicon Valley, gjithnjë e më shumë prindër që punojnë në industrinë teknologjike po kërkojnë rikthimin e lapsit, letrës, librave dhe marrëdhënies së drejtpërdrejtë mes mësuesit dhe nxënësit. Mos po bëhet arsimi pa ekrane një privilegj vetëm për familjet e pasura?
German Gil e kalon pjesën më të madhe të ditës përpara ekraneve. Që prej vitit 2015, kur u zhvendos në zonën e San Franciskos, inxhinieri i programeve kompjuterike ka punuar për kompani të ndryshme teknologjike, përfshirë Netflix, Facebook dhe GitHub.
Megjithatë, kur erdhi momenti për të zgjedhur shkollën e vajzës së tij, Victoria, ai dhe bashkëshortja vendosën që fëmija i tyre të kishte një përvojë krejt ndryshe. Dëshira e tij ishte e thjeshtë: që vajza të mund të jetonte fëmijërinë si fëmijë, pa qenë vazhdimisht e lidhur me pajisjet elektronike.
Prindërit e regjistruan në San Francisco Waldorf, një shkollë private ku edukimi mbështetet te loja në natyrë, aktivitetet praktike dhe ndërveprimi njerëzor. Sot, Victoria është në klasën e katërt dhe e kalon ditën shkollore pa ekrane. Në vend që të punojnë me kompjuterë Chromebook, ajo dhe shokët e klasës mësojnë, ndër të tjera, të lidhin libra me dorë.
Por kjo mënyrë edukimi ka një kosto të konsiderueshme. Shkolla ndodhet në lagjen e pasur Pacific Heights, vetëm pak kilometra larg selisë së kompanisë së inteligjencës artificiale Anthropic. Tarifa vjetore për kopshtin arrin në 40 mijë dollarë, ndërsa për shkollën e mesme afro 60 mijë dollarë.
Pavarësisht çmimeve, interesi për këtë model arsimor është rritur ndjeshëm. Sipas drejtoreshës ekzekutive të shkollës, Lauren Smith, aplikimet për regjistrimin e fëmijëve të vegjël janë shtuar dhe shumë prej prindërve të rinj punojnë pikërisht në industrinë e teknologjisë.
Paradoksi i Silicon Valley: Ata që ndërtojnë teknologjinë kërkojnë shkolla pa të
Për vite me radhë, teknologjia në shkolla është konsideruar simbol i përparimit, modernizimit dhe mundësive më të barabarta për nxënësit. Përdorimi i kompjuterëve dhe platformave digjitale u përshpejtua veçanërisht gjatë pandemisë, kur mësimi në distancë i bëri këto pajisje të domosdoshme.
Por edhe pasi nxënësit u kthyen në klasa, shumë prej mjeteve digjitale mbetën pjesë e përditshmërisë shkollore. Sipas një sondazhi të vitit 2025, 99% e mësuesve amerikanë të pyetur deklaruan se nxënësit e tyre merrnin pajisje elektronike nga shkolla. Ndërkohë, 81% thanë se shkollat u jepnin fëmijëve ekrane që në kopsht.
Tashmë, një pjesë e prindërve po vënë në dyshim nëse përdorimi kaq i hershëm dhe i shpeshtë i teknologjisë i ndihmon vërtet fëmijët të mësojnë. Në San Mateo, shkrimtarja Jillian Kolongowski u habit kur vajza e saj pesëvjeçare u kthye në shtëpi me një Chromebook për të ushtruar matematikën.
“Çfarë?! Ajo është ende në kopsht!”, kujton Kolongowski reagimin e saj.
Një përvojë të ngjashme pati edhe Candice Wei, këshilluese arsimore në Palo Alto. Ajo zbuloi se djali i saj, gjithashtu në moshë kopshti, përdorte ekrane në klasë pa kufizime të mjaftueshme. Kur nisi të shqyrtonte politikat e shkollave të mesme në zonë, shqetësimi i saj u shtua.
“YouTube nuk është i ndaluar. Inteligjenca artificiale gjeneruese nuk është e ndaluar. Është pothuajse neglizhencë kriminale”, u shpreh ajo. “Unë nuk e lejoj këtë në shtëpinë time. Përse lejohet në shkolla?”, pyeti Wei.
A mësojnë më mirë fëmijët me laps e letër?
Shqetësimet e prindërve mbështeten edhe në studime që sugjerojnë se nxënësit mund ta mbajnë mend më mirë informacionin kur mësojnë duke shkruar me dorë sesa kur punojnë në ekran. Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se përdorimi i tepruar i teknologjisë mund të dobësojë marrëdhënien mes nxënësit dhe mësuesit, e cila është e rëndësishme jo vetëm për përvetësimin e njohurive, por edhe për zhvillimin emocional.
Yvonne Kao, drejtuese e lartë për shkencat e të nxënit dhe teknologjinë në organizatën kërkimore WestEd, thekson se motivimi i fëmijëve lidhet ngushtë me marrëdhëniet njerëzore.
“Si qenie njerëzore, ka shumë më tepër gjasa të përpiqesh për një mësues që e do ose për një prind që e do, sesa për një kompjuter që nuk mund të të japë dashuri”, shpjegon ajo.
Sipas kritikëve të përdorimit të tepruar të teknologjisë në arsim, platformat digjitale rrezikojnë gjithashtu të reduktojnë përpjekjen individuale që fëmijët duhet të bëjnë për të kuptuar një problem apo për të gjetur vetë një zgjidhje. Ndërkohë, koha që të rinjtë kalojnë përpara ekraneve është tashmë e konsiderueshme edhe jashtë shkollës.
Gjysma e adoleshentëve amerikanë kalojnë të paktën katër orë në ditë përpara ekraneve, pa përfshirë kohën e detyrave shkollore.
Prindërit po organizohen për të ndryshuar shkollat publike
Lëvizja kundër përdorimit të tepruar të teknologjisë nuk kufizohet më vetëm te shkollat private. Në zona si Mountain View, San Mateo dhe Palo Alto, prindërit kanë nisur të organizohen për të kërkuar ndryshime edhe në shkollat publike. Disa prej tyre punojnë në kompani të mëdha teknologjike dhe kanë njohuri të drejtpërdrejta mbi mënyrën se si zhvillohen produktet digjitale.
Në San Mateo, një grup pune i ngritur për të shqyrtuar përdorimin e inteligjencës artificiale në shkolla përfshinte të paktën dy profesionistë nga kompani të mëdha teknologjike, mes tyre edhe një punonjës të sektorit të inteligjencës artificiale në Google.
Jennifer Jacobsen, anëtare e bordit shkollor, thotë se këta profesionistë i njohin produktet më mirë sesa qytetarët e zakonshëm dhe mund të parashikojnë më qartë ndikimin e tyre të mundshëm në arsim.
Presioni i prindërve ka sjellë tashmë ndryshime konkrete.
Në San Mateo, shkollat publike kanë ndaluar dërgimin e kompjuterëve Chromebook në shtëpi për fëmijët nga kopshti deri në klasën e dytë. Në shkollat e mesme të distriktit është vendosur ndalim i përgjithshëm i telefonave celularë.
Në Mountain View, shkollat po largohen nga përdorimi i platformës i-Ready, një program digjital për matematikën dhe leximin, i kritikuar për përsëritjen e ushtrimeve dhe i përfshirë në pretendime gjyqësore për përdorimin e të dhënave të nxënësve pa pëlqim.
Kompania Curriculum Associates, e cila zhvillon programin, i ka kundërshtuar këto pretendime, duke deklaruar se nuk shet të dhënat e nxënësve, nuk i përdor ato për reklama dhe nuk krijon profile tregtare të fëmijëve.
Ndërkohë, shkollat publike në Palo Alto kanë ndaluar përdorimin e syzeve inteligjente.
Prindërit po kërkojnë gjithashtu që kompanitë që lidhin kontrata shumë milionëshe me institucionet arsimore të paraqesin prova konkrete se produktet e tyre përmirësojnë rezultatet e nxënësve.
Sipas Kolongowskit, nuk mjafton që një kompani të ofrojë një prezantim tërheqës për produktin e saj. Shkollat duhet të dinë se çfarë rezultatesh synojnë të arrijnë dhe çfarë do të bëjnë nëse teknologjia nuk i përmbush pritshmëritë.
Rreziku i një ndarjeje të re: Shkolla pa ekrane për të pasurit, mësim digjital për të varfrit
Megjithëse ndryshimet në Silicon Valley po shihen me optimizëm nga mbështetësit e arsimit të përqendruar te marrëdhëniet njerëzore, ekspertët paralajmërojnë për një pasojë të mundshme: thellimin e pabarazisë mes fëmijëve.
Familjet e pasura mund të paguajnë dhjetëra mijëra dollarë për shkolla private me klasa më të vogla, më shumë mësues dhe më pak teknologji. Ndërsa shkollat publike në zonat me të ardhura të ulëta mund të vazhdojnë të mbështeten te programet digjitale, sepse kanë më pak burime financiare për të punësuar staf të mjaftueshëm.
Jon Valant, drejtor i Qendrës Brown për Politikat Arsimore, shpjegon se dëshira për arsim cilësor dhe marrëdhënie të drejtpërdrejta me mësuesit është e përbashkët për prindërit, pavarësisht të ardhurave. Dallimi qëndron te mundësia për ta paguar këtë model. Sipas tij, pagat e personelit janë shpenzimi më i madh i shkollave dhe, kur buxhetet janë të kufizuara, tundimi për të zëvendësuar njerëzit me teknologji bëhet më i madh.
“Shqetësohem se kjo teknologji do të përhapet në mënyra shumë të pabarabarta mes komuniteteve”, thotë Valant.
Ai paralajmëron se fëmijët nga zonat më të varfra mund të përfundojnë duke kaluar shumë më tepër kohë përpara ekraneve, edhe kur prindërit e tyre nuk e dëshirojnë këtë. Situata mund të ndërlikohet edhe më shumë nga politikat amerikane që mbështesin zgjedhjen e shkollave private përmes financimit publik.
Administrata Trump ka mbështetur programe që u mundësojnë familjeve të përdorin një pjesë ose të gjithë fondin publik të parashikuar për arsimimin e fëmijës së tyre në shkolla private. Kjo do të thotë se kur një nxënës largohet nga shkolla publike, një pjesë e financimit mund të largohet bashkë me të.
Antero Garcia, profesor në Fakultetin e Edukimit të Universitetit Stanford, paralajmëron se kjo mund të sjellë më pak mësues, klasa më të mbushura dhe, në disa raste, mbyllje shkollash.
Sipas tij, paradoksi është se prindërit që kanë mundësi të largojnë fëmijët nga shkollat publike janë shpesh pikërisht ata që kanë njohuritë, ndikimin dhe burimet për t’i ndryshuar këto shkolla në të mirë të të gjithëve.
Burimi: The Guardian
