Shkencëtarët kanë arritur një përparim të jashtëzakonshëm në fushën e fertilitetit: ata kanë përdorur qeliza të thjeshta të lëkurës njerëzore për të krijuar vezë funksionale që mund të fekondohen dhe të formojnë embrione të hershme. Rezultatet, të botuara në revistën Nature Communications, hapin një dritare të re shprese për trajtimet e infertilitetit, edhe pse teknologjia është ende shumë larg përdorimit klinik.
Procesi që përdorën studiuesit fillonte me marrjen e bërthamës – pjesës së qelizës që bart informacionin gjenetik – nga një qelizë e zakonshme e lëkurës. Kjo bërthamë vendosej më pas brenda një veze donatore, të cilës i ishte hequr bërthama origjinale. Kështu, shkencëtarët prodhuan 82 oocite njerëzore, ose qeliza vezë të papjekura, të cilat u fekonduan në laborator.
Rezultati ishte një veprim i paimagjinueshëm deri pak vite më parë: një vezë që mbante ADN-në e njeriut, nga i cili ishte marrë qeliza e lëkurës, dhe që mund të fekondohej nga sperma e një personi tjetër. Sipas studiueses Paula Amato, ky përparim, në të ardhmen, mund t’u japë mundësinë grave të moshuara, atyre që nuk prodhojnë vezë për shkak të trajtimeve mjekësore, si dhe çifteve të të njëjtit seks, të kenë fëmijë me lidhje gjenetike.
Megjithatë, rruga drejt një aplikimi real është e gjatë. Një nga sfidat më të mëdha ishte krijimi i një veze me numrin e duhur të kromozomeve. Ndonëse qelizat e lëkurës kanë 46 kromozome, qelizat seksuale – vezët dhe spermatozoidet – kanë vetëm 23. Ekipi kërkues krijoi një teknikë të veçantë, të cilën e quajtën “mitomeiozë”, që imitonte ndarjen natyrore të qelizave dhe eliminonte kromozomet e tepërta, duke formuar një qelizë vezë potencialisht funksionale.
Por rezultatet treguan se vetëm një pjesë shumë e vogël – më pak se 9% – arritën fazën e blastocistit, rreth pesë deri në gjashtë ditë pas fekondimit, pra momenti kur zakonisht bëhet transferimi i embrionit në mitër gjatë IVF. Edhe më kufizues ishte fakti se të gjitha embrionet e krijuara kishin anomali kromozomale, gjë që i bën të papërshtatshëm për zhvillim normal.
Studiuesit e theksojnë qartë se nevojiten vite të tëra kërkimesh për të kuptuar më mirë se si çiftëzohen dhe ndahen kromozomet, që të mund të krijohen vezë të shëndetshme dhe të sigurta për përdorim mjekësor. Edhe në riprodhimin natyror, vetëm rreth një e treta e embrioneve arrijnë fazën e blastocistit, thekson bashkautori Shoukhrat Mitalipov, duke nënvizuar sa delikat është procesi.
Ekspertët jashtë studimit e cilësojnë këtë arritje si mbresëlënëse, por paralajmërojnë se teknologjia nuk është ende e gatshme të përdoret si trajtim i infertilitetit. Gjithsesi, për miliona gra që vuajnë nga pamjaftueshmëria ovariane dhe që nuk prodhojnë vezë të mjaftueshme për procedura IVF, ky kërkim përfaqëson një “fillim të rëndësishëm” drejt një epoke të re në mjekësinë riprodhuese.
(Burimi: CNN)
