Numri i grave që diplomohen në matematikë dhe shkencat ekzakte po rritet vazhdimisht, por rruga drejt posteve më të larta akademike dhe kërkimore mbetet ende shumë më e vështirë për to. Ky ishte mesazhi që shoqëroi Ditën Ndërkombëtare të Grave në Matematikë, e cila shënohet çdo 12 maj dhe që këtë vit festoi edicionin e saj të tetë.
Data nuk është zgjedhur rastësisht. Ajo përkon me ditëlindjen e Maryam Mirzakhani, matematicienes iraniane që në vitin 2014 u bë gruaja e parë në histori që fitoi Medaljen Fields — çmimi më prestigjioz në matematikë, i konsideruar si “Nobeli” i kësaj fushe. Mirzakhani, e njohur botërisht për punën e saj në gjeometri dhe sistemet dinamike, vdiq nga kanceri në vitin 2017.
Sot, figura e saj është kthyer në simbol të grave që sfidojnë barrierat në shkencë dhe matematikë.
Matematicienia dhe astronomja italiane Alessandra Celletti, njëherazi nënkryetare e Agjencisë Kombëtare për Vlerësimin e Sistemit Universitar dhe Kërkimit në Itali (ANVUR), thotë se hendeku gjinor në shkencë vazhdon të ketë rrënjë të thella kulturore.
“Në fillim ka pothuajse barazi mes studentëve meshkuj dhe femra në degët shkencore, madje në shumë raste gratë diplomohen më shumë. Por sa më shumë ngjitesh drejt posteve të larta akademike, aq më shumë hapet hendeku”, deklaroi ajo për ANSA.
Sipas raportit më të fundit të ANVUR për vitin 2026, vetëm 29% e profesorëve universitarë në Itali janë gra, ndërsa gratë rektore përbëjnë vetëm 24.5% të totalit.
Megjithatë, shifrat tregojnë edhe sinjale pozitive. Në lëndët STEM — shkencë, teknologji, inxhinieri dhe matematikë — të diplomuarat femra në Itali përbëjnë 40.3%, një rezultat rreth pesë pikë më i lartë se mesatarja europiane.
“Jemi në një fazë evolucioni”, tha Celletti. “Duhet të bëjmë gjithnjë e më shumë që gratë të ecin përpara në karrierë, por gjithmonë duke promovuar përsosmërinë.”
Ajo theksoi se gratë nuk duhet të favorizohen thjesht për faktin se janë gra, por sepse ka shumë profesioniste të shkëlqyera që meritojnë të njihen dhe të vlerësohen.
Në mbarë botën janë organizuar mbi 140 aktivitete për të shënuar Ditën Ndërkombëtare të Grave në Matematikë.
(Burimi: ANSA)
