Një dron rus i pajisur me eksploziv goditi një pallat banimi në qytetin rumun Galați në orët e para të mëngjesit të së premtes, duke plagosur dy persona dhe duke shkaktuar reagime të forta nga NATO, Bashkimi Europian dhe disa qeveri perëndimore. Incidenti konsiderohet si një nga përshkallëzimet më serioze të luftës në Ukrainë që ka prekur drejtpërdrejt territorin e një vendi anëtar të NATO-s.
Sipas autoriteteve rumune, droni hyri në hapësirën ajrore të vendit rreth orës 01:54 të mëngjesit dhe u drejtua drejt zonës lindore të qytetit Galați, pranë kufirit me Ukrainën. Më pas radarët humbën gjurmët e tij, derisa ai u përplas në çatinë e një ndërtese banimi. Pamjet nga vendngjarja treguan pjesë të çatisë të djegura, ndërsa ekipet e emergjencës dhe hetuesit nisën menjëherë inspektimet.
Ministrja e Jashtme e Rumanisë, Oana-Silvia Toiu, deklaroi se Ministria e Mbrojtjes ka konfirmuar se droni ishte i origjinës ruse. Ajo e cilësoi ngjarjen si një “përshkallëzim serioz dhe të papërgjegjshëm” dhe njoftoi se ambasadori rus në Bukuresht është thirrur për sqarime. Më vonë gjatë ditës, presidenti rumun Nicușor Dan shpalli një diplomat rus në Konstancë “persona non grata” dhe njoftoi mbylljen e konsullatës ruse në qytetin bregdetar.
Reagimi i NATO-s ishte i menjëhershëm. Ambasadori amerikan pranë Aleancës, Matthew Whitaker, e quajti incidentin një “ndërhyrje të papërgjegjshme” dhe deklaroi se NATO do të mbrojë “çdo centimetër të territorit të saj”. Zëdhënësja e NATO-s, Allison Hart, tha se Sekretari i Përgjithshëm i Aleancës është në kontakt të vazhdueshëm me autoritetet rumune dhe dënoi sjelljen e Rusisë si të rrezikshme dhe destabilizuese.
Edhe Bashkimi Europian reagoi ashpër. Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, deklaroi se lufta agresive e Rusisë “ka kaluar edhe një vijë tjetër të kuqe”, ndërsa paralajmëroi përgatitjen e paketave të reja të sanksioneve ndaj Moskës.
Mbështetje për Rumaninë shprehën edhe vende të tjera europiane. Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, e cilësoi goditjen si një akt të papërgjegjshëm ndaj një vendi mik, anëtar të NATO-s dhe Bashkimit Europian. Presidenti i Letonisë, Edgars Rinkēvičs, deklaroi solidaritet të plotë me Rumaninë, ndërsa kryeministri britanik Keir Starmer e quajti incidentin një “shkelje serioze të hapësirës ajrore të NATO-s”.
Qyteti Galați ndodhet shumë pranë portit ukrainas të Izmailit në lumin Danub, një objektiv i shpeshtë i sulmeve ruse. Pikërisht në të njëjtën kohë kur droni goditi pallatin në Rumani, autoritetet ukrainase raportuan një tjetër sulm rus me dronë ndaj zonës portuale të Izmailit.
Sipas Ministrisë rumune të Mbrojtjes, radarët identifikuan disa dronë që hynë në hapësirën ajrore të vendit. Dy avionë luftarakë F-16 u ngritën menjëherë në ajër dhe pilotët morën autorizim për të ndërhyrë nëse do të ishte e nevojshme. Megjithatë, ushtria deklaroi se nuk pati mundësi për ta rrëzuar dronin që goditi ndërtesën.
Nga ana tjetër, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, konfirmoi se presidenti rus Vladimir Putin ishte informuar për incidentin, por nuk dha komente të mëtejshme mbi përgjegjësinë e Moskës.
Sipas të dhënave të Ministrisë së Mbrojtjes së Rumanisë, që nga fillimi i sulmeve ruse ndaj porteve ukrainase në Danub, dronët rusë kanë shkelur hapësirën ajrore rumune të paktën 28 herë. Vetëm vitin e kaluar, incidente të ngjashme kanë detyruar Poloninë dhe Rumaninë të aktivizojnë avionët luftarakë dhe sistemet e mbrojtjes ajrore.
Ngjarja e fundit pritet të rrisë presionin ndaj NATO-s për forcimin e mbrojtjes ajrore në krahun lindor të Aleancës, ndërsa Bukureshti ka kërkuar tashmë përshpejtimin e transferimit të teknologjive dhe sistemeve kundër dronëve nga partnerët e tij europianë dhe amerikanë.
