“Merr kredi për dasmën” – reklama që po normalizon borxhin si dhuratë martese gjendet kudo në rrjet. Të del edhe nëse nuk ke ndërmend të martohesh.
Në prag të sezonit të dasmave, kompanitë e mikrokredive kanë nisur një tjetër fushatë agresive, njëra më shumë se të tjerat. Këtë herë duke u ofruar shqiptarëve hua deri në 600 mijë lekë për të organizuar ceremoninë e martesës.
“Në ditën më të bukur, jemi aty për ty”, thuhet në reklamë. Por ajo që nuk tregohet është se dita më e bukur mund të pasohet nga muaj, madje vite këstesh, interesash dhe detyrimesh financiare që ti, si dhëndër ose nuse, nuk i kupton, sepse je përqendruar në atë që thuhet se “ndodh vetëm një herë”. Apo, më mirë, nuk e ke mendjen t’i shohësh, t’i kuptosh në çastet e hutuara të eventit të jetës.
Është e vështirë të gjesh një mesazh më të rrezikshëm për një shoqëri që ka histori të dhimbshme me mikrokreditë, e cila edhe pa to jeton nën një mbingarkesë borxhesh familjare. Kostot e kësaj ngarkese janë një peshë që shteti shqiptar e rëndon çdo ditë e më shumë, ndërsa joshja për t’iu shtuar atyre me një borxh të ri “të ëmbël” do ta fundoste më ngadalë në gropa pamundësie familjen e re dhe të varfër shqiptare.
Sociologjia hesht. Shoqëria me ekspertë ekonomikë bën sikur nuk kupton. Në vend që çiftet e reja të inkurajohen ta nisin jetën me kursime, punë dhe stabilitet ekonomik, ato ftohen ta fillojnë martesën me një kredi, qoftë kjo edhe konsumatore. Ndërkohë që borxhi paraqitet si pjesë normale e festës.
Marketing?
Kjo nuk ka se si të jetë një strategji marketingu. Nuk mund të pranohet një model kulturor që promovon konsumin me para që nuk i ke, ndërsa lumturinë e lidh me aftësinë për të marrë hua.
Ku janë institucionet mbikëqyrëse? Si e monitoron Banka e Shqipërisë mënyrën e reklamimit të kredive konsumatore? A ka ndonjë standard etik për reklama që lidhen me vendime kaq të rëndësishme financiare?
Po Autoriteti i Konkurrencës, bashkë me institucionet e mbrojtjes së konsumatorit, a duhet të shohin për të vlerësuar nëse mesazhe të tilla promocionale krijojnë presion nëpërmjet joshjes psikologjike dhe nxisin konsum të papërgjegjshëm?
Në të gjitha vendet evropiane reklamat për produkte financiare shoqërohen me paralajmërime të qarta mbi kostot, interesat dhe rrezikun e mbingarkesës me borxhe për klientët e tyre. Ndërsa në Shqipëri, kredia shitet pothuajse si një dhuratë dasme.
Por, a nuk merr dhe përdor gjithë bota, Evropa, kredi, qoftë mikrokredi? – do pyeste edhe vetë më skeptiku kundër tyre.
Është e vërtetë, financimi i shpejtë është e vetmja rrugë dhe i nevojshëm. Por në vendet ku Shqipëria aspiron të bëhet pjesë, mekanizmi kredi/mundësi/ekonomi dhe ligj është i garantuar në çdo hap dhe instancë shoqërore. Marrja, garantimi dhe pagimi i kredive në këto vende nuk është një ngjarje e dhimbshme, por një aleancë me interes reciprok. Nuk ka ndodhur kurrë në Austri, Itali apo Gjermani që për një “fustan nuseje” të të marrin një shtëpi, apo një pasuri.
Në Shqipëri aleanca e kredisë me qytetarin mungon si transporti hekurudhor, apo si shumë shërbime që ofrojnë emrin, por jo besimin e cilësisë.
Dhe në këto kushte, ku shoqëria jonë “lundron” në pasigurinë për të cilën kanë dalë edhe në protestë, një familje e re nuk duhet joshur të ndërtohet mbi festën e një nate, por mbi sigurinë e shumë viteve që vijnë më pas.
Dita e bukur e dasmës nuk lejohet të prishet. Është e bukur, e pastër dhe duhet ndihmuar. Kjo është njëra anë.
Por, nga ana tjetër, dita që duhet të shënojë fillimin e një jete të re s’mund të përdoret për t’i futur çiftet e reja në një rreth vicioz borxhi, nga i cili shumica e kanë vështirë të dalin.
Ata që s’ia dalin, do fajësojnë ditën e shënuar dhe vetë partnerin, që nuk pati fuqi të mbante gjallë një dashuri ashtu si një kredi.
© Ky është artikull ekskluziv i KontrasT.al, që gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to” / Artikulli mund të ripublikohet vetёm i shoqëruar me linkun e artikullit origjinal.
