Qeveria e re hungareze e drejtuar nga Peter Magyar ka hedhur një tjetër hap në programin e saj për çmontimin e sistemit të ngritur gjatë 16 viteve të qeverisjes së Viktor Orbán. Pas reformave kushtetuese, kufizimit të mandateve politike dhe ndryshimeve në institucionet shtetërore, qeveria ka paraqitur në Parlament projektligjin për krijimin e Agjencisë Kombëtare për Mbrojtjen dhe Rikthimin e Pasurive.
Sipas projektligjit, institucioni i ri do të jetë një organ i pavarur me kompetenca për të hetuar, gjurmuar dhe rikuperuar pasuritë publike që dyshohet se janë përfituar ose shpërdoruar në mënyrë të paligjshme, si edhe për të parandaluar raste të ngjashme në të ardhmen. Agjencia do të drejtohet nga një president dhe katër zëvendës, tre prej të cilëve duhet të jenë prokurorë, me emërim dhe miratim parlamentar.
Peter Magyar e ka cilësuar nismën pjesë të operacionit të tij kundër korrupsionit, të quajtur “Operation Purgatory”, duke deklaruar se korrupsioni gjatë viteve të qeverisjes së mëparshme i ka kushtuar Hungarisë deri në 8–10% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Sipas qeverisë së re, mbrojtja dhe rikthimi i pasurisë publike është një domosdoshmëri jo vetëm financiare, por edhe demokratike.
Krijimi i kësaj agjencie nuk është një masë e izoluar. Ai shoqëron një paketë të gjerë reformash kushtetuese që synojnë çmontimin e strukturave të ngritura gjatë epokës Orbán. Ndër ndryshimet më të rëndësishme janë kufizimi i mandateve të deputetëve në maksimum 12 vjet (ose tre mandate parlamentare), vendosja e kufijve për mandatet politike dhe reforma në sistemin e drejtësisë.
Qeveria e Magyar ka ndërmarrë gjithashtu hapa për anëtarësimin e Hungarisë në Prokurorinë Publike Evropiane (EPPO), duke argumentuar se bashkëpunimi me institucionet evropiane është thelbësor për luftën kundër korrupsionit dhe rikthimin e besimit të qytetarëve te shteti.
Reformat kanë shkaktuar debat të fortë politik. Partia Fidesz e Viktor Orbán i ka cilësuar ato si një përpjekje për spastrim politik, ndërsa qeveria e Peter Magyar argumenton se bëhet fjalë për rikthimin e shtetit ligjor dhe llogaridhënies pas viteve të akuzave për korrupsion dhe keqpërdorim të fondeve publike.
A do të shërbente edhe në Shqipëri një nismë e tillë?
Në një moment kur protestat qytetare kanë rikthyer në qendër të debatit luftën kundër korrupsionit dhe kërkesën për më shumë llogaridhënie, modeli që po ndjek Hungaria mund të jetë një ide që meriton të paktën një diskutim publik.
