Shënimet origjinale të Marie Curie, një prej shkencëtareve më të mëdha të historisë, vazhdojnë të jenë radioaktive edhe sot, më shumë se 120 vjet pasi u shkruan. Për këtë arsye, ato ruhen në kuti të veshura me plumb në Bibliotekën Kombëtare të Francës dhe studiuesit që duan t’i konsultojnë duhet të veshin pajisje mbrojtëse dhe të nënshkruajnë një deklaratë përgjegjësie.
Marie Curie dhe bashkëshorti i saj, Pierre Curie, kaluan afro katër vite duke përpunuar rreth tetë tonë mineral pitchblende, nga i cili arritën të izolonin vetëm një të dhjetën e gramit klorur radiumi. Puna u zhvillua në kushte shumë të vështira, në një godinë të amortizuar në Paris, pa ventilim dhe pa asnjë masë mbrojtëse nga rrezatimi.
Në atë kohë, askush nuk e dinte se sa i rrezikshëm ishte ekspozimi i vazhdueshëm ndaj rrezatimit. Çifti Curie punonte çdo ditë me radiumin, e mbante atë në laborator dhe madje edhe në shtëpi, pa qenë i vetëdijshëm për pasojat afatgjata. Vetë Pierre Curie kishte pësuar djegie nga radiumi, ndërsa Marie Curie ndërroi jetë në vitin 1934 nga anemia aplastike, një sëmundje që lidhet me ekspozimin e gjatë ndaj rrezatimit. Edhe vajza e tyre, Irène Curie, e cila punoi me të ëmën, humbi jetën nga leuçemia.
Arsyeja pse fletoret mbeten ende radioaktive lidhet me vetë radiumin. Izotopi Radium-226 ka një gjysmëjetë prej rreth 1.600 vjetësh, çka do të thotë se radioaktiviteti i lënë në faqet e shënimeve ka humbur vetëm një pjesë shumë të vogël të fuqisë së tij që nga fillimi i shekullit XX. Për këtë arsye, jo vetëm shënimet, por edhe mobiliet, librat e gatimit dhe sendet personale të Marie Curie ruhen me masa të posaçme sigurie. Edhe arkivoli i saj është i veshur me plumb.
Megjithëse radiumi nuk përdoret më gjerësisht në mjekësi, zbulimi i tij ndryshoi përgjithmonë shkencën. Ai hapi rrugën për zhvillimin e fizikës bërthamore, ndihmoi në kuptimin e rrezatimit alfa, beta dhe gama, si edhe u bë baza e trajtimeve të para kundër kancerit. Marie Curie refuzoi ta patentonte procesin e nxjerrjes së radiumit, duke deklaruar se “radiumi i përket shkencës”.
Edhe sot, kushdo që kërkon të studiojë dorëshkrimet e saj duhet të përdorë pajisje mbrojtëse, sepse ato vazhdojnë të lëshojnë rrezatim. Shkencëtarët vlerësojnë se fletoret e Marie Curie do të mbeten radioaktive edhe për mijëra vjet të tjerë, duke u bërë një nga dëshmitë më të jashtëzakonshme të historisë së shkencës.
Burimi: Scienceblog
