Meta po përballet në Shtetet e Bashkuara me një nga gjyqet më të rëndësishme që janë zhvilluar ndonjëherë për ndikimin e rrjeteve sociale te fëmijët. Kalifornia, Kolorado, Kentaki dhe Nju Xhersi akuzojnë kompaninë se nuk është mjaftuar duke krijuar Facebook-un dhe Instagram-in dhe duke lejuar të miturit t’i përdorin, por i ka projektuar qëllimisht platformat në mënyrë që fëmijët të krijojnë varësi prej tyre.
Gjyqi nisi të martën në gjykatën federale në Oakland të Kalifornisë dhe pretendimet e shteteve shkojnë shumë më larg sesa debati i zakonshëm për kohën që fëmijët kalojnë para telefonit. Sipas akuzës, Meta e dinte se truri i fëmijëve dhe adoleshentëve është më i ndjeshëm ndaj shpërblimit, reagimit social dhe impulseve, i studioi këto karakteristika dhe ndërtoi produkte që mund t’i shfrytëzonin.
Në sallën e gjyqit u përmend madje një studim i brendshëm i Meta-s me titullin “The young ones are the best ones” – “Të vegjlit janë më të mirët”. Zv/prokurorja e Përgjithshme e Kalifornisë, Megan O’Neill, e përmblodhi akuzën me një fjali edhe më të rëndë: “Fëmijët janë produkti.”
Katër shtetet pretendojnë gjithashtu se Meta ka mbledhur në mënyrë të vazhdueshme të dhëna të fëmijëve nën 13 vjeç pa pëlqimin e prindërve, në shkelje të ligjeve të privatësisë. Ato kërkojnë rreth 200 miliardë dollarë dëmshpërblim, por edhe ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si funksionojnë platformat kryesore të kompanisë.
Meta i mohon akuzat. Avokati i kompanisë, Paul Schmidt, pranoi se disa përdorues të rrjeteve sociale përballen me probleme, por argumentoi se kërkimet nuk kanë treguar një lidhje të qartë mes përdorimit të mediave sociale nga adoleshentët dhe mirëqenies së tyre. Sipas mbrojtjes, kompania ka zhvilluar vazhdimisht mjete për të mbrojtur përdoruesit dhe për të përmirësuar sigurinë.
Por gjyqi pritet të hyjë shumë më thellë në atë që Meta dinte brenda kompanisë. Ish-drejtori i inxhinierisë Arturo Bejar dëshmoi që në ditën e parë se, në vitet e hershme të Facebook-ut, synimi ishte që produktet të arrinin te përdoruesit sa më shpejt dhe, si pasojë, siguria shpesh mbetej për më vonë.
Për këtë arsye disa ekspertë po e krahasojnë procesin me momentin e industrisë së duhanit në vitet ’90: jo thjesht nëse një produkt mund të jetë i dëmshëm, por nëse kompania e njihte rrezikun dhe vazhdoi ta shiste duke e ditur atë.
Procesi pritet të zgjasë gjashtë deri në tetë javë. Mes dëshmitarëve që pritet të dalin përpara gjykatës është edhe vetë Mark Zuckerberg, ndërsa vendimi pritet deri në tetor.
Pesha e këtij gjyqi shkon shumë përtej 200 miliardë dollarëve. Nëse provohet se mekanizmat që i bëjnë fëmijët të kontrollojnë vazhdimisht telefonin, të presin “like”-un tjetër, reagimin tjetër apo videon tjetër nuk janë thjesht efekt anësor i rrjeteve sociale, por produkt i një dizajni të menduar duke njohur dobësitë e moshës së tyre, atëherë Facebook-u dhe Instagram-i nuk do të gjykohen më vetëm për atë që fëmijët shohin në ekran.
Do të gjykohen për mënyrën se si janë ndërtuar që fëmija të mos dojë ta fikë atë.
