Italia ka vendosur të zgjasë edhe për 15 ditë të tjera kontrollet kufitare ndaj udhëtarëve që mbërrijnë nga Spanja, duke rrezikuar të thellojë përplasjen politike me Madridin për menaxhimin e krizës së migracionit në Ceuta. Vendimi, i cili pritet t’i komunikohet zyrtarisht Komisionit Evropian, prek veçanërisht hapësirën Schengen, një prej simboleve kryesore të lëvizjes së lirë brenda Bashkimit Evropian.
Masa ishte vendosur fillimisht më 1 gusht, për një periudhë njëmujore, pas fluksit të jashtëzakonshëm të migrantëve drejt Ceutës, territor spanjoll në Afrikën e Veriut. Sipas autoriteteve spanjolle, rreth 72 mijë persona kaluan nga Maroku drejt Ceutës më 30 korrik, në një ngjarje të paprecedentë që shkaktoi dhjetëra viktima dhe la mijëra migrantë të bllokuar në enklavë. Aktualisht, vlerësohet se 5–8 mijë migrantë, përfshirë edhe fëmijë të pashoqëruar, vijojnë të qëndrojnë në Ceuta.
Ministria e Brendshme italiane argumenton se faktorët që çuan në rivendosjen e kontrolleve më 1 gusht ende vazhdojnë të jenë të pranishëm. Për këtë arsye, Roma do të njoftojë Komisionin Evropian për zgjatjen e masave në kufijtë ajrorë dhe detarë me Spanjën. Ministri italian i Brendshëm, Matteo Piantedosi, ia ka komunikuar personalisht vendimin homologut të tij spanjoll, Fernando Grande-Marlaska.
Një konflikt që po prek vetë logjikën e Schengenit
Përplasja italo-spanjolle është veçanërisht e pazakontë sepse bëhet fjalë për dy shtete anëtare të BE-së dhe aleate të NATO-s, të cilat normalisht funksionojnë brenda një hapësire të përbashkët pa kontrolle sistematike kufitare.
Roma e ka justifikuar masën me sigurinë kombëtare dhe rrezikun e migracionit të parregullt, duke argumentuar se kriza në Ceuta mund të ketë pasoja për vendet e tjera të BE-së. Italia kishte vendosur kontrolle të synuara për shtetasit e vendeve të treta që mbërrinin nga Spanja me rrugë ajrore ose detare, ndërsa shtetasit e BE-së nuk ishin objekt i masës.
Spanja, nga ana e saj, reagoi duke vendosur kontrolle reciproke ndaj udhëtarëve që mbërrinin nga Italia, në një lëvizje që Madrid e paraqiti si kundërpërgjigje ndaj vendimit italian. Kontrollet spanjolle u vendosën më 8 gusht dhe fillimisht u parashikuan të zgjasnin deri më 7 shtator.
Kështu, një krizë migratore në kufirin mes Spanjës dhe Marokut është shndërruar në një mosmarrëveshje të drejtpërdrejtë ndërmjet dy vendeve të BE-së, duke vënë në provë funksionimin praktik të zonës Schengen.
Përtej konfliktit dypalësh: një debat më i gjerë evropian
Kriza e Ceutës ka ekspozuar edhe një ndarje më të thellë brenda BE-së mbi politikën e migracionit. Qeveria e kryeministres italiane Giorgia Meloni ka qenë ndër kritikueset më të ashpra të politikës spanjolle, duke argumentuar se masat e Madridit për emigrantët e parregullt mund të krijojnë një “faktor tërheqës” për flukse të reja migratore drejt Evropës.
Në një takim të ministrave të Brendshëm të BE-së, Roma u përpoq më pas të zbusë tonet, duke theksuar se kontrollet nuk ishin të drejtuara personalisht kundër Spanjës. Në të njëjtën kohë, ministrat evropianë u përqendruan te nevoja për forcimin e kufijve të jashtëm të BE-së, luftën kundër rrjeteve të trafikimit të emigrantëve, rritjen e kthimeve dhe thellimin e bashkëpunimit me vendet e treta.
Megjithatë, zgjatja e kontrolleve italiane tregon se tensionet nuk janë zgjidhur plotësisht.
