Shoferët e kamionëve nga Ballkani Perëndimor po rrisin presionin ndaj Bashkimit Europian për ndryshimin e rregullave të qëndrimit në zonën Schengen, duke paralajmëruar se më 14 shtator mund të bllokojnë pikat kufitare me BE-në nëse Brukseli nuk gjen një zgjidhje për punonjësit e transportit ndërkombëtar.
Qindra shoferë protestuan të hënën në Serbi, Bosnjë-Hercegovinë, Mal të Zi dhe Maqedoninë e Veriut, duke kërkuar që drejtuesit profesionistë të kamionëve të përjashtohen nga rregulli që u lejon shtetasve jashtë zonës Schengen të qëndrojnë brenda saj maksimumi 90 ditë në çdo periudhë 180-ditore.
Për transportuesit, problemi është se shoferët nuk hyjnë në BE si turistë apo për të qëndruar atje, por për shkak të punës së tyre. Ata kalojnë vazhdimisht kufijtë duke transportuar mallra drejt Gjermanisë, Francës, Holandës dhe vendeve të tjera europiane, ndërsa ditët e kaluara në territorin Schengen u llogariten njësoj si çdo qëndrim tjetër.
Situata është bërë edhe më problematike pas vënies në funksionim, në muajin prill, të Sistemit të Hyrje-Daljeve të BE-së (Entry/Exit System), i cili regjistron elektronikisht hyrjen dhe daljen e shtetasve të vendeve joanëtare. Në këtë mënyrë, koha e qëndrimit brenda Schengenit kontrollohet automatikisht dhe shoferët që arrijnë kufirin prej 90 ditësh mund të ndalohen të hyjnë përsëri.
Në Malin e Zi janë raportuar tashmë raste të shoferëve profesionistë që janë kthyer mbrapsht në kufijtë e BE-së pasi kishin konsumuar 90 ditët e lejuara.
Vetëm në Bosnjë-Hercegovinë problemi prek rreth 5 mijë shoferë, ndërsa numri në të gjithë Ballkanin Perëndimor është shumë më i madh.
Komisioni Europian ka deklaruar se është në kontakt me vendet e rajonit për gjetjen e një zgjidhjeje. Një prej mundësive që po diskutohet është lidhja e marrëveshjeve dypalëshe ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe shteteve të veçanta të BE-së apo Schengenit. Maqedonia e Veriut, për shembull, ka arritur marrëveshje të tilla me Kroacinë, Zvicrën dhe Rumaninë.
Por transportuesit nuk e konsiderojnë këtë një zgjidhje të mjaftueshme. Ata kërkojnë një rregull të posaçëm për shoferët profesionistë që të vlejë në të gjithë zonën Schengen, duke argumentuar se posedojnë leje ndërkombëtare dhe punojnë për kompani të regjistruara transporti.
Kërcënimi për bllokimin e kufijve mund të ketë pasoja shumë më të gjera sesa vetë sektori i transportit. Mbi 60% e tregtisë së Ballkanit Perëndimor zhvillohet me Bashkimin Europian, çka do të thotë se një bllokadë e zgjatur mund të vonojë eksportet dhe importet e ushqimeve, karburanteve, ilaçeve, pjesëve industriale dhe mallrave të konsumit.
Vetëm Serbia regjistroi mbi 39 miliardë euro tregti të jashtme gjatë gjysmës së parë të këtij viti, 58% e së cilës ishte me vendet e BE-së. Bosnjë-Hercegovina regjistroi 5.6 miliardë euro shkëmbime tregtare me Unionin vetëm gjatë tremujorit të parë të vitit 2026.
Shoferët e rajonit kanë treguar më parë se mund të shkaktojnë probleme serioze në qarkullimin e mallrave. Në janar, transportues nga Bosnjë-Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia organizuan një bllokadë të koordinuar të terminaleve të mallrave drejt zonës Schengen.
Tani paralajmërimi është përsëritur: nëse deri më 14 shtator nuk arrihet një marrëveshje me Brukselin, shoferët thonë se do të rikthehen në kufij dhe do t’i bllokojnë përsëri.
Burimi: Al Jazeera
