Administrata e Donald Trump ka nxjerrë nga arkivat një dispozitë të miratuar gjatë periudhës së Depresionit të Madh për të vendosur tarifa prej 50% ndaj rreth 20 miliardë dollarëve importe nga Kanadaja, duke hapur një kapitull të ri në përplasjen tregtare mes dy vendeve.
Bëhet fjalë për Seksionin 338 të Tariff Act të vitit 1930, pjesë e legjislacionit të njohur gjerësisht si tarifa Smoot-Hawley, i cili i jep Presidentit amerikan kompetencën të vendosë tarifa shtesë kur konstaton se një shtet tjetër diskriminon produktet amerikane përmes tarifave, rregulloreve apo kufizimeve që nuk zbatohen në të njëjtën mënyrë ndaj vendeve të tjera.
Shtëpia e Bardhë e ka justifikuar masën me pretendimin se “Kanadaja ka shfrytëzuar Shtetet e Bashkuara për dekada” dhe se Trump nuk është më i gatshëm ta tolerojë këtë situatë.
Kryeministri kanadez Mark Carney është përgjigjur se Kanadaja po largohet nga “një marrëveshje e keqe” dhe ka premtuar kundërmasa të barabarta, duke deklaruar se Otava do t’i përgjigjet tarifave amerikane “dollar për dollar” për të mbrojtur punëtorët, fermerët, familjet dhe bizneset kanadeze.
Seksioni 338 është veçanërisht interesant sepse, megjithëse ka ekzistuar për gati një shekull, Trump është Presidenti i parë amerikan që e përdor atë si bazë për vendosjen e tarifave. Për këtë arsye, kufijtë e saktë juridikë të dispozitës mbeten të paprovuar në gjykata.
“Ky ligj është praktikisht një fletë e bardhë, sepse nuk është gjykuar kurrë”, shpjegon Ryan Majerus, ish-zyrtar amerikan i tregtisë dhe partner në firmën ligjore King & Spalding.
Ligji Smoot-Hawley është një nga aktet më të debatueshme të historisë ekonomike amerikane dhe nga shumë historianë është konsideruar si një faktor që përkeqësoi Depresionin e Madh. Pjesë të mëdha të tij janë zëvendësuar ose ndryshuar gjatë dekadave nga marrëveshjet dhe legjislacioni i mëvonshëm tregtar, por Seksioni 338 ka mbetur në fuqi.
Pikërisht kjo dispozitë po përdoret tani nga administrata Trump pasi Gjykata Supreme rrëzoi në shkurt përpjekjen e administratës për të vendosur tarifa ndaj shumicës së vendeve duke u mbështetur në International Emergency Economic Powers Act të vitit 1977. Gjykata arriti në përfundimin se ai ligj nuk i jepte Presidentit një autorizim të gjerë për vendosjen e tarifave.
Ndryshe nga ai ligj, Seksioni 338 e përmend shprehimisht kompetencën presidenciale për vendosjen e tarifave dhe, në kushte të caktuara, edhe për ndalimin e importeve. Por Presidenti duhet të paraqesë pretendimin dhe provat për diskriminimin tregtar për secilin shtet veçmas, çka mund t’i hapë rrugë edhe shqyrtimit gjyqësor të vendimeve.
Tarifat e para ndaj Kanadasë prekin një gamë të gjerë produktesh. Mes mallrave që përballen me tarifën 50% janë shumica e produkteve të qumështit dhe pijeve alkoolike, si dhe produkte bujqësore, tekstile, dru, çimento, mobilie, mallra konsumi dhe kategori të ndryshme pajisjesh industriale.
Në listë përfshihen madje edhe fanellat e hokejit, një produkt me simbolikë të veçantë për Kanadanë.
Përplasja pritet të prekë drejtpërdrejt edhe konsumatorët. Megjithëse Trump u ka kërkuar më parë kompanive që ta përballojnë vetë koston e tarifave duke e zbritur atë nga fitimet, edhe pse pjesa dërrmuese e kostos me gjasa përfundon te konsumatorët amerikanë përmes çmimeve më të larta.
Një goditje tjetër është paralajmëruar për industrinë automobilistike. Administrata Trump ka njoftuar tarifa 50% nga janari për automjetet e prodhuara në Kanada, kamionët dhe disa produkte çeliku e pjesë automobilistike.
Vetëm tarifat ndaj sektorit automobilistik mund të sjellin nga rreth 10 deri në 28 miliardë dollarë detyrime shtesë në vit, megjithëse shifra përfundimtare do të varet nga detajet që Shtëpia e Bardhë ende nuk i ka publikuar.
Trump e ka bërë të qartë strategjinë e tij ndaj kompanive që prodhojnë jashtë SHBA-së: “Ndërtoni në SHBA dhe tarifat janë ZERO.”
Përdorimi i një dispozite të papërdorur më parë të një ligji të vitit 1930 tregon se administrata po kërkon rrugë të reja ligjore për të vazhduar politikën e tarifave, edhe pasi Gjykata Supreme kufizoi një prej instrumenteve kryesore që Shtëpia e Bardhë kishte përdorur më parë.
Burimi: The Epoch Times/AP
