Dokumente dhe biseda të brendshme të rrjedhura kanë zbuluar një rrjet operacionesh të dyshuara ruse të ndikimit në Evropë, të konceptuara për të nxitur përçarje sociale, tensione fetare dhe politike dhe për të ndikuar në opinionin publik e në procese zgjedhore.
Hetimi është publikuar nga OCCRP, në bashkëpunim me gazetarë të Delfi Estonia dhe media të tjera partnere. Dokumentet tregojnë rolin e Social Design Agency (SDA), një kompani ruse e sanksionuar nga SHBA, Britania e Madhe dhe Bashkimi Evropian për fushata ndikimi, si dhe lidhjet e saj me administratën presidenciale ruse.
Në dokumentet e brendshme, operacionet përshkruhen me termin “goditje njohëse” (cognitive strikes) kundër Perëndimit. Objektivi, sipas një prej materialeve, ishte thellimi i kontradiktave të brendshme në vendet perëndimore, nxitja e protestave dhe aktivizimi i pjesëve të elektoratit në vendet e NATO-s. Një element domethënës i strategjisë ishte shmangia e mesazheve haptazi proruse, në mënyrë që ndikimi të ishte më pak i dallueshëm.
Koka derrash përpara xhamive në Paris
Një nga operacionet më tronditëse lidhet me ngjarjen e shtatorit 2025, kur koka derrash të prera dhe të lyera me gjak u vendosën përpara nëntë xhamive dhe qendrave kulturore në Paris dhe rrethinat e tij. Mbi to ishte shkruar me bojë blu emri “Macron”.
Tre shtetas serbë u dënuan më pas në Serbi për përfshirjen në këtë operacion. Sipas vendimeve gjyqësore të cituara nga hetimi, ata ishin drejtuar nga “struktura të shërbimit të inteligjencës së Federatës Ruse”, me synimin për të nxitur trazira dhe intolerancë.
Një dokument tregon edhe organizimin e aksionit. Sipas tij, gjashtë operativë mbërritën në Paris më 7 shtator, kryen zbulimin e terrenit një ditë më vonë, vendosën kokat e derrave natën pasuese dhe më pas u larguan nga Franca. Në raport evidentohej si sukses edhe mbulimi i gjerë që ngjarja mori në mediat ndërkombëtare.
Operacionet nuk synonin vetëm komunitetin mysliman. Të njëjtët persona, sipas vendimeve gjyqësore, kishin hedhur bojë të gjelbër mbi Muzeun e Holokaustit dhe disa sinagoga në Paris, si dhe kishin vendosur skelete plastike pranë Portës së Brandenburgut në Berlin. Qëllimi i përcaktuar nga gjykata ishte nxitja e intolerancës mes hebrenjve dhe myslimanëve dhe destabilizimi i situatës në Francë dhe Gjermani.
Nga vandalizmi te manipulimi politik
Dokumentet zbulojnë edhe operacione të tjera. Në Gjermani, qindra automjeteve iu mbushën tubat e shkarkimit me shkumë dhe iu vendosën etiketa me mesazhin “Be greener!”, në atë që duket se ishte një përpjekje për t’ia faturuar vandalizmin Partisë së Gjelbër.
Edhe më shqetësuese janë planet që, sipas hetimit, nuk u realizuan ose të paktën nuk janë raportuar publikisht. Një dokument parashikonte përdhosjen e një monumenti të Charles de Gaulle në Paris në mënyrë që përgjegjësia t’u atribuohej “nacionalistëve ukrainas”. Autorët e aktit madje duhej të bindeshin se po vepronin në interes të Ukrainës. Një plan tjetër parashikonte hedhjen e 30 kukullave seksuale në lumin Senë me një mesazh kundër emigrantëve.
Armenia dhe zgjedhjet në shënjestër
Një pjesë e rëndësishme e dokumenteve lidhet me Armeninë. Sipas materialeve të rrjedhura, SDA planifikonte të përdorte median “Yerevan One”, të drejtuar ndaj diasporës armene në Rusi, për të krijuar qëndrime negative ndaj qeverisë dhe kryeministrit Nikol Pashinyan, ndërsa promovonte forcat që mbështesnin lidhje sa më të ngushta me Moskën.
Dokumentet përshkruajnë gjithashtu fushata dezinformimi kundër Pashinyanit dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy. Një histori e rreme pretendonte se Pashinyan kishte blerë një vilë luksoze në Marsejë, ndërsa një tjetër pretendonte se Zelenskyy kishte blerë për nënën e tij një apartament luksoz në Burj Khalifa të Dubait. Sipas raporteve të brendshme, historia e fundit arriti mbi 86 milionë shikime, megjithëse më pas u përgënjeshtrua.
Planet për 2026: inteligjencë artificiale dhe mijëra “opinion leader”
Operacionet duket se nuk i përkasin vetëm së shkuarës. Një dokument me titull “Projects 2026” rendit tetë projekte, disa prej të cilave përshkruhen si tashmë të nisura.
Mes tyre janë një bazë njohurish e drejtuar nga inteligjenca artificiale dhe e orientuar drejt Gjermanisë, një databazë për monitorimin e afro 10 mijë llogarive të personave me ndikim në rrjetet sociale, një sistem për ndjekjen e 100 figurave kryesore të opozitës franceze dhe projekti “AI News”, i orientuar drejt Francës dhe i konceptuar për prodhimin e qindra videove në gjashtë rrjete sociale.
Një tjetër projekt, i quajtur “Mitteleuropa”, parashikon krijimin e lidhjeve më të ngushta politike dhe ekonomike mes Austrisë, Hungarisë dhe Sllovakisë, me synimin afatgjatë të krijimit të një poli të ri rajonal. Dokumenti flet gjithashtu për synimin për të dobësuar Grupin e Vishegradit dhe për ta zëvendësuar atë me një “Marrëveshje të Vjenës”.
Dokumentet nuk lejojnë që çdo operacion t’i atribuohet automatikisht Kremlinit: OCCRP thekson se shumë prej tyre nuk kanë autor të identifikueshëm, ndaj nuk është gjithmonë e mundur të përcaktohet nëse një plan konkret ka origjinën te SDA, administrata presidenciale ruse apo një strukturë tjetër.
Megjithatë, tabloja që del nga dokumentet është ajo e një strategjie që nuk synon thjesht përhapjen e propagandës proruse. Objektivi është më i sofistikuar: të shfrytëzohen ndarjet që ekzistojnë brenda shoqërive perëndimore, të krijohen incidente që duken sikur vijnë nga vetë këto shoqëri dhe më pas konflikti, zemërimi dhe mosbesimi të amplifikohen në media dhe rrjetet sociale.
Burimi: OCCRP
