Mali i Zi, vendi që aktualisht konsiderohet kandidati më i avancuar për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, paralajmëron se zgjedhjet politike që priten në disa prej shteteve kryesore anëtare të BE-së gjatë vitit të ardhshëm mund të shndërrohen në një provë vendimtare për seriozitetin dhe besueshmërinë e politikës së zgjerimit të Unionit.
Ministrja malazeze për Çështjet Evropiane, Maida Gorçeviç, i tha Euractiv se zgjedhjet në disa kryeqytete evropiane do të jenë një nga sfidat më të mëdha për procesin e zgjerimit. Sipas saj, Mali i Zi mund të përmbushë reformat dhe kushtet e kërkuara nga Brukseli, por në fund procesi mbetet i varur edhe nga vullneti politik i shteteve anëtare.
Mali i Zi negocion anëtarësimin në BE prej më shumë se 13 vitesh dhe synon të përfundojë reformat e kërkuara nga Brukseli brenda këtij viti. Vendi me rreth 600 mijë banorë shihet sot si kandidati më pranë anëtarësimit, çka e bën edhe më të rëndësishëm rezultatin e përpjekjeve të tij.
Politika e brendshme e vendeve të BE-së, një faktor përcaktues
Shqetësimi kryesor i Podgoricës lidhet me faktin se zgjedhjet e ardhshme në disa prej vendeve më të rëndësishme të BE-së mund të sjellin në pushtet forca politike më skeptike ndaj zgjerimit, veçanërisht ndaj integrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Zgjedhjet presidenciale në Francë, të ndjekura nga procese zgjedhore me rëndësi në Spanjë, Itali dhe Poloni, mund të ndikojnë drejtpërdrejt në klimën politike brenda Unionit. Për Malin e Zi, kjo ngre një pyetje thelbësore: nëse një vend kandidat i përmbush kriteret e përcaktuara nga BE-ja, a do të jetë anëtarësimi rezultat i meritës së tij apo do të varet nga ndryshimet politike në kryeqytetet e shteteve anëtare?
“Ne mund të paraqesim atë që po bëjmë dhe atë që jemi të gatshëm të bëjmë për t’u anëtarësuar në BE, por në fund të fundit kjo është edhe politikë”, është shprehur Gorçeviç, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se sa strikt do të zbatohet parimi i meritës.
Një anëtarësim me më shumë garanci dhe më shumë kushte
Në përpjekje për t’u përgjigjur shqetësimeve të qytetarëve evropianë lidhur me zgjerimin, disa vende anëtare, përfshirë Francën, Gjermaninë dhe Holandën, kanë mbështetur vendosjen e periudhave kalimtare dhe mekanizmave më të fortë ligjorë për vendet e reja anëtare.
Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka propozuar një “gjeneratë të re garancish”, që do t’i mundësonin BE-së të sigurojë respektimin e demokracisë dhe shtetit të së drejtës edhe për një periudhë deri në 15 vjet pas anëtarësimit të një vendi të ri.
Podgorica nuk i kundërshton këto mekanizma. Përkundrazi, sipas ministres Gorçeviç, Mali i Zi është i gatshëm të pranojë edhe masa të rrepta, nëse ato shërbejnë për të parandaluar regresin demokratik pas anëtarësimit.
Por Podgorica vendos një kusht të qartë: Mali i Zi dëshiron të trajtohet si anëtar i barabartë që nga dita e parë e anëtarësimit, përfshirë të drejtën e plotë të pjesëmarrjes në vendimmarrjen evropiane.
“Ne nuk kemi frikë nga ndëshkimet, por duam barazi brenda BE-së”, është shprehur Gorçeviç.
Debati për votën unanime
Një tjetër çështje e rëndësishme është reforma e procesit vendimmarrës të BE-së. Mali i Zi është shprehur kundër përpjekjeve, të udhëhequra nga Gjermania dhe Komisioni Evropian, për të reduktuar përdorimin e parimit të unanimitetit në fusha të ndjeshme, veçanërisht në politikën e jashtme dhe të sigurisë.
Qëndrimi i Podgoricës është se vendi nuk dëshiron thjesht të hyjë në BE për të përfituar nga anëtarësimi, por synon të kontribuojë në forcimin e vetë Unionit.
Kjo qasje tregon se debati për zgjerimin nuk lidhet më vetëm me plotësimin e kritereve teknike nga vendet kandidate. Ai po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një debat mbi çfarë lloj Bashkimi Evropian do të ekzistojë pas zgjerimit dhe se si do të balancohet integrimi i vendeve të reja me nevojën për ruajtjen e kohezionit dhe funksionalitetit të Unionit.
Mali i Zi si test për Ballkanin Perëndimor
Pozicioni i Malit të Zi ka një rëndësi që shkon përtej kufijve të tij. Nëse Podgorica arrin të përmbyllë negociatat dhe të kalojë me sukses fazën përfundimtare të anëtarësimit, ajo mund të shërbejë si precedent për vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Serbinë, Kosovën dhe Bosnjë-Hercegovinën.
Por pikërisht për këtë arsye, çdo vonesë e pajustifikuar ose kushtëzim i ri politik do të mund të dëmtonte besimin e vendeve kandidate tek premtimi evropian.
Procesi i anëtarësimit kërkon reforma reale dhe të qëndrueshme nga vendet kandidate. Por, në të njëjtën kohë, BE-ja përballet me një sfidë të vetën: të provojë se kriteret që u kërkon vendeve kandidate zbatohen në mënyrë të parashikueshme, të barabartë dhe të bazuar në meritë.
Për Malin e Zi, gara drejt BE-së duket se po hyn në fazën e saj përfundimtare. Por sfida e vërtetë mund të mos jetë më vetëm në Podgoricë. Ajo mund të jetë në Paris, Berlin, Romë, Madrid, Varshavë dhe në kryeqytetet e tjera evropiane.
Burimi: Euractiv
