Në auditoret universitare po shfaqet një fenomen i ri që nuk lidhet më me mungesën e përgatitjes, por me një iluzion të rrezikshëm: studentë që dorëzojnë detyra perfekte, por që nuk dinë t’i shpjegojnë ato. Inteligjenca artificiale ka hyrë në arsim jo thjesht si mjet ndihmës, por si zëvendësues i mendimit, dhe kjo po detyron universitetet të reagojnë.
Burime pranë shkollave të mesme dhe sidomos universiteteve raportojnë se përdorimi i AI për ese, projekte dhe madje edhe për përgjigje në provime është bërë i zakonshëm. Problemi nuk është vetëm “kopjimi”, por fakti që një pjesë e studentëve po e anashkalojnë krejt procesin e të menduarit. Ata dorëzojnë punë të sakta në letër, por bosh në përmbajtje kur përballen me pyetje të drejtpërdrejta.
Pikërisht për këtë arsye, disa universitete po rikthehen tek një metodë e vjetër: provimi me gojë. Jo si një kthim nostalgjik pas, por si një mënyrë për të verifikuar nëse studenti e zotëron realisht lёndёn dhe pёr t`i prerё rrugёn tё kopjuarit me ChatGPT.
Në shumë raste, sidomos në universitetet private, por edhe në ato publike, pedagogët po zgjedhin të kombinojnë provimet me shkrim me një “mbrojtje” me gojë. Studentët thirren përballë pedagogut dhe duhet të shpjegojnë, argumentojnë dhe mbrojnë punën e tyre. Në këtë moment, çdo përdorim mekanik i AI bie menjëherë në sy.
Rregulloret e institucioneve të arsimit të lartë në Shqipëri në përgjithësi u japin titullarëve të lëndëve një hapësirë të gjerë për të përcaktuar mënyrën e testimit të njohurive. Kjo hapësirë, që më parë përdorej për fleksibilitet akademik, sot po shfrytëzohet si një mekanizëm mbrojtës ndaj një realiteti të ri: verifikimit tё dijes.
Kjo nuk do të thotë se universitetet po luftojnë teknologjinë. Përkundrazi, AI nuk mund të ndalohet – por duhet balancuar. Provimi me gojë nuk synon të “kapë në gabim” studentin, por të garantojë një nivel minimal njohurish dhe aftësish, diçka që një tekst i gjeneruar nga një program nuk mund ta zëvendësojë.
Megjithatë, kjo qasje sjell edhe sfida. Jo të gjithë studentët ndihen komodë në komunikimin verbal, disa përballen me ankth apo vështirësi në shprehje. Por nga ana tjetër, pikërisht këto aftësi – të shpjegosh, të argumentosh, të mendosh në kohë reale – janë thelbësore për tregun e punës dhe jetën profesionale.
Ajo që po ndodh sot në universitete është një sinjal më i thellë për sistemin arsimor në tërësi. Nëse brezi i ri mësohet të delegojë mendimin tek teknologjia, atëherë shkolla rrezikon të humbasë funksionin e saj bazë: formimin e individëve që dinë të mendojnë.
Në këtë pikë, përgjegjësia nuk mund të mbetet vetëm tek pedagogët apo universitetet. Shteti, përmes Ministrisë së Arsimit, duhet të ndërhyjë me politika të qarta dhe të koordinuara me institucionet arsimore. Është momenti për të rishikuar metodologjitë e mësimdhënies, mënyrat e vlerësimit dhe mbi të gjitha, për të forcuar procesin e përvetësimit real të njohurive.
© Ky është artikull ekskluziv i KontrasT.al, që gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to” / Artikulli mund të ripublikohet vetёm i shoqëruar me linkun e artikullit origjinal.
