Origjina e Homerit, poetit të lashtë të cilit i atribuohen “Iliada” dhe “Odisea”, po rikthehet në qendër të debatit, ndërsa burimet e shkruara të antikitetit dhe një sërë zbulimesh arkeologjike forcojnë teorinë se ai mund të ketë ardhur nga Smirna e lashtë, Izmiri i sotëm në Turqi.
Interesi për këtë debat shekullor është shtuar edhe nga filmi “The Odyssey” i Christopher Nolan, i përshtatur nga poema epike e Homerit.
Homeri besohet se ka jetuar rreth shekullit VIII para Krishtit, por vendlindja dhe madje shumë elemente të jetës së tij vazhdojnë të mbeten të paqarta. Megjithatë, autorë të rëndësishëm të botës së lashtë, mes tyre Herodoti, Straboni dhe Pausania, e kanë lidhur atë me Smirnën.
Një tjetër element që mbështet këtë teori është emri alternativ me të cilin Homeri njihej në disa burime, Melesigenes, që interpretohet si “i lindur nga Melesi” ose “biri i Melesit”. Ky emër është lidhur me lumin Meles në zonën e Izmirit.
Studiuesit i kushtojnë rëndësi edhe gjuhës së veprave homerike, ku ndërthuren dialektet joniane dhe eoliane. Smirna e lashtë, e vendosur në territorin e Bayraklı-së së sotme, ndodhej pikërisht në kufirin ku takoheshin këto dy kultura.
Profesoresha Aylin Umit Erdem, nga Universiteti Ege, thekson se debati mbi vendlindjen e Homerit vazhdon prej shekujsh dhe se që nga shekulli V para Krishtit shumë autorë të lashtë, veçanërisht Herodoti dhe Straboni, e përshkruajnë atë si të ardhur nga Smirna.
Megjithatë, nuk ekziston ende një provë e drejtpërdrejtë arkeologjike që të vërtetojë se Homeri ka lindur ose ka jetuar atje. Sipas studiuesve, dëshmitë historike e bëjnë gjithsesi të besueshme mundësinë që poeti të ketë jetuar në Smirnën e lashtë dhe të ketë parë Gjirin e Izmirit ndërsa krijonte poemat e tij.
Një prej dëshmive më interesante janë monedhat e Smirnës që nga shekulli II para Krishtit, në të cilat shfaqet figura e Homerit. Straboni përmend gjithashtu ekzistencën në qytet të një ndërtese të quajtur “Homerium”, e cila mund të ketë shërbyer si vend takimi, bibliotekë ose shoqatë për poetët.
Edhe monedhat e periudhës romake e paraqesin Homerin me rrotulla shkrimi që simbolizonin “Iliadën” dhe “Odisenë”, ndërsa edhe Ciceroni ishte ndër autorët e lashtë që e lidhnin poetin me Smirnën.
Një tjetër dëshmi vjen nga Klarosi, siti arkeologjik në provincën e Izmirit, ku gjatë gërmimeve të nisura në vitin 1952 u zbuluan pjesë të një statuje të Homerit të ulur. Statuja u rindërtua në vitin 2004 dhe sot ekspozohet në Muzeun e Arkeologjisë dhe Etnografisë në Izmir.
Sipas Onur Zunal, drejtues i gërmimeve në Klaros, statuja e Homerit ishte prodhuar në të njëjtën periudhë dhe në të njëjtin punishte me statujat e kultit të Apollonit, Artemisit dhe Letos. Kjo, sipas tij, tregon rëndësinë e jashtëzakonshme që Homeri kishte fituar në atë kohë dhe sugjeron se figura e tij kishte marrë pothuajse status hyjnor.
Burimi: AA
