Bllokimi i aksit Librazhd–Pogradec nuk është më thjesht një lajm për një rrëshqitje dheu apo një urë që ka lëvizur disa centimetra. Është një nyje që ka shtrënguar të gjithë juglindjen e vendit. Prokuroria e Elbasanit ka nisur hetim për shpërdorim detyre, shkelje në tendera, shkatërrim rruge dhe ndotje mjedisi. Autoriteti Rrugor flet për ndërhyrje emergjente, bypass-e provizore dhe pritje të konkluzioneve gjeologjike. Por ndërkohë, rajoni është praktikisht i izoluar.
Kjo zonë nuk është periferike. Është korridori që lidh Tiranën me Pogradecin, Korçën dhe më tej me Maqedoninë e Veriut e Greqinë. Është arteria për furnizime, për eksport-import, për turizëm fundjave dhe për ekonominë e dhjetëra mijëra familjeve. Kur kjo arterie bllokohet, pasoja nuk është vetëm trafiku i ndalur – është zinxhiri ekonomik që këputet.
Dikur, Korça u promovua si “kryeqyteti i turizmit dimëror dhe kulturor”. Çdo fundjavë, rruga drejt juglindjes ishte e mbushur. Hotelet dhe bujtinat lulëzuan, restorantet u shtuan, investimet private nisën të rriten. Qytete si Pogradeci e fshatra turistikë përreth liqenit morën frymë ndryshe. Turizmi i brendshëm krijoi një ekuilibër të ri ekonomik.
Sot, me rrugë të pasigurta, me shembje të vazhdueshme dhe me një korridor që herë mbyllet e herë funksionon me kufizime, ai fluks rrezikon të thahet. Turisti i fundjavës nuk rrezikon për një udhëtim që mund të zgjasë dyfish apo të ndërpritet në mes. Transporti i mallrave që vijnë nga Maqedonia e Veriut apo Greqia detyrohet të bëjë devijime të gjata, me kosto më të larta karburanti dhe kohe. Çdo orë shtesë në rrugë është para e humbur për biznesin.
A është kjo thjesht paaftësi dhe keqmenaxhim, apo një zhvendosje e heshtur e prioriteteve ekonomike?
Në vitet e fundit, investimet masive publike dhe private janë përqendruar fuqishëm në bregdetin jugor – nga Vlora në Dhërmi e Palasë. Kjo zonё sot është epiqendër e kapitalit të madh ndërtimor dhe turistik. Juglindja, në krahasim, duket se ka mbetur në pritje të premtimeve.
Sigurisht qё nuk ka prova se dëmtimi i rrugëve të jetë sabotim i qëllimshëm. Por në ekonomi, efektet kanë rëndësi po aq sa qëllimi. Një korridor i pasigurt, me tendera të shumёmilionёshe tё kontestuar dhe me ndërhyrje të përsëritura emergjente, krijon pasiguri. Një rajon që perceptohet si i vёshtirё pёr t`u aksesuar, humbet avantazhin konkurrues.
Sot Prokuroria po heton për shpërdorim detyre dhe shkelje tё barazisё në tendera, edhe pse me shumё vonesё. Por çështja qё duhet tё shtrohet sot pёr diskutim, madje dhe nga opozita qё hesht, nuk është vetëm pse është dëmtuar një segment rruge. Është nëse është cenuar barazia e zhvillimit territorial. Shqipëria është e vogël, por pabarazitë rajonale mund të thellohen shpejt nëse korridoret kryesore funksionojnë për disa zona dhe dështojnë për të tjera.
Një rrugë e bllokuar nuk është statistikë. Është kamioni me fruta që vonohet dhe humbet tregun. Është hoteli në Korçë që i anullohen rezervimet sepse familjet nuk duan të rrezikojnë udhëtimin. Është biznesi i vogël që pret furnizimin nga Maqedonia apo Greqia dhe paguan më shtrenjtë transportin. Është studenti që duhet të bëjë dyfish rrugë për të arritur në Tiranë.
Nëse kjo situatë zgjat, juglindja nuk humbet vetëm kohë në trafik. Humb klientë, humb investime, humb ritmin që kishte nisur të ndërtonte vitet e fundit. Një zonë që dikur mbushej çdo fundjavë, rrezikon të mbetet bosh në mesjavë dhe e pasigurt në fundjavë.
Kur një aks kombëtar bllokohet dhe paralizon një rajon të tërë, përgjegjësia është administrative dhe politike. Institucionet që kanë projektuar, miratuar, financuar dhe mbikëqyrur këto punime duhet të japin llogari publike për standardet e zbatuara dhe për garancitë e sigurisë.
Në pritje të rezultateve të hetimit, qytetarët dhe bizneset e zonës përballen me pasiguri dhe kosto të shtuara. Aksi Librazhd–Pogradec nuk është thjesht një rrugë; është një nyje jetike e qarkullimit kombëtar. Zgjidhja emergjente e situatës është prioritet, por po aq prioritet është edhe transparenca mbi arsyet që e sollën vendin deri këtu.
