Marrëveshja e Mekës parashikon mbrojtje kolektive mes tre vendeve, ndërsa Ankaraja synon zgjerimin e saj me shtete të tjera. Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan thotë se edhe Egjipti mund t’i bashkohet aleancës në një fazë të ardhshme.
Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani po hedhin themelet e një aleance të re ushtarake, të ndërtuar mbi parimin e mbrojtjes së përbashkët. Ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, deklaroi se Marrëveshja e Përbashkët e Mbrojtjes së Mekës është, nga pikëpamja teknike, e ngjashme me nenin 5 të Traktatit të NATO-s, sipas të cilit sulmi ndaj një anëtari aktivizon solidaritetin e aleatëve.
Marrëveshja është nënshkruar nga Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani dhe, sipas Fidanit, synon krijimin e një mekanizmi të përhershëm sigurie dhe rritjen e kapaciteteve parandaluese të vendeve pjesëmarrëse. Ai theksoi se në dokument nuk është përcaktuar një armik apo kërcënim i përbashkët dhe se aleanca nuk drejtohet kundër një shteti të caktuar.
Parimi, sipas tij, është i ngjashëm me logjikën mbi të cilën funksionon NATO: fuqia e përbashkët ushtarake duhet ta bëjë një sulm të mundshëm shumë më të kushtueshëm për kundërshtarin.
“Ne tashmë jemi në solidaritet me njëri-tjetrin”, deklaroi Fidan, duke shpjeguar se marrëveshje të tilla jo vetëm rrisin fuqinë parandaluese ndaj kërcënimeve të jashtme, por përbëjnë edhe një zotim të vendeve pjesëmarrëse se nuk do të kërcënojnë sigurinë e njëri-tjetrit.
Çfarë ndodh nëse sulmohet një nga tre vendet?
Marrëveshja nuk parashikon domosdoshmërisht një reagim ushtarak automatik. Sipas shpjegimit të Fidanit, vendi i sulmuar duhet të kërkojë ndihmë dhe të përcaktojë se çfarë lloj mbështetjeje i nevojitet.
Kjo ndihmë mund të përfshijë informacion inteligjence, logjistikë, municione dhe, nëse është e nevojshme, edhe njësi ushtarake, në varësi të përmasave të kërcënimit.
Aleanca pritet të ketë edhe strukturat e veta institucionale. Është krijuar një komitet strategjik politik dhe ushtarak, ku do të marrin pjesë ministrat e Jashtëm, ministrat e Mbrojtjes dhe shefat e shtabeve të përgjithshme të tre vendeve.
Në Arabinë Saudite do të krijohet gjithashtu një sekretariat i përhershëm, i cili do të ndjekë zbatimin e vendimeve. Bashkëpunimi do të shtrihet në stërvitje të përbashkëta, shkëmbim inteligjence, logjistikë, vlerësim të kërcënimeve, ndërveprueshmëri të forcave të armatosura dhe veçanërisht në industrinë e mbrojtjes.
Fidan: Nuk duhet të mbetemi vetëm tre
Por ambicia e Ankarasë shkon përtej aleancës aktuale trepalëshe.
“Nën vizionin e presidentit tonë, nuk duhet të mbetemi të kufizuar në tre vende. Duhet të zgjerohemi”, deklaroi Fidan.
Sipas tij, vende të tjera kanë shprehur tashmë interes për t’iu bashkuar marrëveshjes, megjithëse disa prej tyre kanë kërkuar që emrat të mos bëhen publikë. Modeli që po diskutohet parashikon që Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani të mbeten tre vendet themeluese dhe bërthama e aleancës, ndërsa anëtarët e rinj të pranohen me miratimin e tyre.
Një prej kandidatëve të mundshëm është Egjipti. Fidan e cilësoi Kajron si një “partner natyror” dhe tha se beson se, pasi të zgjidhen disa çështje teknike, Egjipti mund të bëhet pjesë e aleancës në fazën e ardhshme.
Një arkitekturë e re sigurie për rajonin
Fidan e paraqiti Marrëveshjen e Mekës si pjesë të një strategjie më të gjerë: vendet e rajonit duhet të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre, në vend që ajo të varet kryesisht nga fuqitë e jashtme.
“Hegjemonët e jashtëm që hyjnë në rajon nuk i zgjidhin problemet; i bëjnë ato më të mprehta dhe kostoja bëhet shumë e lartë”, tha ministri turk.
Sipas tij, përgatitjet për Marrëveshjen e Mekës kanë zgjatur gati tre vjet, duke kaluar nga një ide fillestare në koncept dhe më pas në marrëveshje konkrete.
Nëse projekti zgjerohet sipas vizionit të paraqitur nga Ankaraja, marrëveshja mes Turqisë, Arabisë Saudite dhe Pakistanit mund të shndërrohet nga një pakt trepalësh në një arkitekturë shumë më të gjerë të mbrojtjes kolektive në Lindjen e Mesme dhe përtej saj.
Burimi: AA
