Termi “rregullim emocional” dëgjohet gjithnjë e më shpesh në rrjetet sociale, por në psikologji ai nuk është aspak një modë e re. Për dekada, studiuesit kanë analizuar mënyrën se si njerëzit mësojnë të menaxhojnë emocionet e tyre, qofshin ato të këndshme si gëzimi dhe entuziazmi, apo më të vështira si zemërimi, xhelozia apo zhgënjimi.
Në thelb, rregullimi emocional është aftësia për të përjetuar emocionet pa u pushtuar prej tyre. Qëllimi nuk është të fshihen ndjenjat e vështira, por të menaxhohen në mënyrë që të mos marrin kontrollin mbi sjelljen dhe vendimet tona.
Psikologët bëjnë një dallim të rëndësishëm mes temperamentit dhe rregullimit emocional. Temperamenti është mënyra natyrore dhe e lindur se si një person reagon ndaj botës: disa janë më të qetë dhe fleksibël, të tjerë më aktivë dhe impulsivë, ndërsa disa më të kujdesshëm e të rezervuar. Rregullimi emocional, përkundrazi, është një aftësi që zhvillohet me kohën dhe mund të përmirësohet përmes mësimit dhe praktikës.
Ka dy forma kryesore: vetërregullimi, pra menaxhimi i emocioneve tona, dhe bashkërregullimi, kur ndihmojmë një person tjetër të përballojë emocionet e forta. Kjo e fundit është veçanërisht e rëndësishme te fëmijët, të cilët i mësojnë këto aftësi duke vëzhguar prindërit dhe kujdestarët.
Emocionet nuk funksionojnë të shkëputura nga trupi dhe mendimet. Për shembull, kur dikush na pret rrugën në trafik, zemra mund të rrahë më shpejt, trupi tensionohet dhe mendja nis menjëherë të prodhojë interpretime të zemëruara. Këto reagime ushqejnë njëra-tjetrën dhe mund të çojnë në një shpërthim impulsiv.
Pikërisht këtu hyn rregullimi emocional: krijimi i një hapësire mes asaj që ndiejmë dhe mënyrës se si reagojmë.
Psikologët theksojnë se emocionet janë informacion. Zemërimi mund të tregojë se diçka është perceptuar si e padrejtë apo e rrezikshme; ankthi mund të sinjalizojë pasiguri; zhgënjimi mund të tregojë se një pritshmëri nuk është realizuar. Por fakti që ndiejmë diçka nuk do të thotë automatikisht se interpretimi ynë është i saktë.
Problemi lind kur emocionet bëhen aq të forta sa ndërhyjnë në aftësinë për të menduar, punuar apo mbajtur marrëdhënie normale. Kjo quhet çrregullim emocional dhe, kur zgjat për një kohë të gjatë, mund të ndikojë jo vetëm në shëndetin mendor, por edhe në gjumë, përqendrim, kujtesë, marrëdhënie dhe madje në shëndetin fizik.
Lajmi i mirë është se rregullimi emocional mund të mësohet.
Hapi i parë është të dimë të emërtojmë atë që ndiejmë. Sa më mirë ta identifikojmë një emocion, aq më lehtë bëhet ta menaxhojmë. Te fëmijët, prindërit mund të ndihmojnë duke u vënë emër emocioneve dhe duke treguar me shembull se si shprehen ato në mënyrë të shëndetshme.
Në momentet e tensionit mund të ndihmojnë teknika të thjeshta si frymëmarrja e kontrolluar, një shëtitje, një pauzë apo biseda me dikë të besuar. Në plan afatgjatë, teknika të përdorura në terapinë konjitive të sjelljes ndihmojnë njerëzit të sfidojnë mendimet automatike dhe të kuptojnë se ndjenjat nuk janë gjithmonë fakte.
Edhe kujdesi ndaj trupit luan rol të rëndësishëm. Gjumi i mjaftueshëm, ushqyerja e ekuilibruar dhe aktiviteti fizik e ndihmojnë trurin të menaxhojë më mirë stresin dhe emocionet.
Në fund, rregullimi emocional funksionon si çdo aftësi tjetër: sa më shumë praktikohet, aq më i fortë bëhet. Nuk do të thotë të mos zemërohesh, të mos trishtohesh apo të mos frikësohesh. Do të thotë të mësosh të mos lejosh që emocioni i çastit të vendosë gjithmonë në vendin tënd.
Burimi: The Conversation
