Një prej homazheve më të veçanta artistike kushtuar Wolfgang Amadeus Mozartit në Salzburg ka marrë një kthesë të papritur. Plot 210 nga 320 statuja të vogla ngjyrë ari, të vendosura në Kopshtet Mirabell dhe në pika të tjera të lidhura me jetën e kompozitorit, janë zhdukur, duke i detyruar organizatorët të ndërpresin para kohe ekspozitën në ambientet e jashtme.
Instalacioni, i realizuar nga artisti konceptual gjerman Ottmar Hörl, ishte krijuar në kuadër të aktiviteteve për 270-vjetorin e lindjes së Mozartit në Salzburg. Figurat prej polimeri, rreth 50 centimetra të larta, e paraqisnin kompozitorin së bashku me qenin e tij Pimperl. Ideja e artistit ishte e qartë: ta largonte Mozartin nga piedestali i monumentit dhe ta paraqiste si një njeri të zakonshëm, pa ia zbehur aspak madhështinë artistike.
Por duket se hapësira publike kishte një tjetër interpretim për veprën.
Sipas Hörl-it, zhdukja e një numri kaq të madh statujash nuk mund të shpjegohet thjesht me veprime spontane të turistëve. Ai e ka cilësuar ngjarjen si “vjedhje të organizuar”, duke dyshuar se figurat janë marrë gjatë natës, pasi kopshtet ishin mbyllur.
Dëmi nuk është vetëm artistik. Artisti kishte planifikuar që, pas përfundimit të ekspozitës, statujat të shiteshin për rreth 90 euro secila. Kështu, vlera e 210 statujave të zhdukura arrin afërsisht 20 mijë euro.
Ngjarja nuk është e para për Hörl-in. Një instalacion i mëparshëm i tij në Bayreuth, kushtuar kompozitorit Richard Wagner, kishte përfunduar në mënyrë të ngjashme: rreth 100 statuja ishin zhdukur.
Pavarësisht humbjes, artisti e sheh incidentin si një prej rreziqeve të artit në hapësirën publike. “Kur punon si artist në një hapësirë publike, duhet të pranosh se aty mund të ndodhë gjithçka, nga shkatërrimi deri te vjedhja”, u shpreh ai.
Kështu, një projekt që synonte ta afronte Mozartin me publikun përmes një forme të çlirët dhe bashkëkohore arti, përfundoi duke prodhuar edhe një mister të vogël kriminal në Salzburg. Mini-Mozartët u krijuan për ta bërë gjeniun më njerëzor; në fund, u desh vetë publiku të tregonte se sa njerëzore mund të jetë edhe dëshira për t’i marrë me vete.
