Transformimi digjital premtoi shërbime më të shpejta, më të thjeshta dhe më efikase. Por, në emër të komoditetit dhe modernizimit, Evropa po përballet me një paradoks gjithnjë e më të dukshëm: sa më shumë digjitalizohen shërbimet, aq më shumë qytetari mund të detyrohet të ketë një smartphone për të qenë në gjendje t’i përdorë ato.
Nga bankat te transporti, nga hotelet dhe tregtia te administrata publike, aplikacionet, kodet QR, chatbot-et dhe platformat online po zëvendësojnë sportelet, telefonatat dhe ndërveprimin njerëzor. Ajo që dikur ishte një zgjedhje teknologjike po shndërrohet gradualisht në një kusht praktik për të jetuar jetën e përditshme.
Problemi nuk qëndron te teknologjia në vetvete. Aplikacionet mund të jenë më të shpejta, shërbimet online më efikase dhe komunikimi digjital më i përshtatshëm. Problemi lind në momentin kur komoditeti bëhet detyrim dhe qytetarit i hiqet mundësia për të zgjedhur një alternativë njerëzore, analoge ose tradicionale.
Kjo sjell edhe një transferim të padukshëm të kostove. Institucionet ulin shpenzimet duke mbyllur sportelet, reduktuar linjat telefonike dhe automatizuar shërbimet; ndërkohë, qytetari duhet të blejë smartphone-in, të paguajë internetin, të mirëmbajë pajisjen, të shkarkojë aplikacionet dhe të menaxhojë një sërë llogarish, fjalëkalimesh dhe procedurash digjitale. Pra, një pjesë e kostos dhe e punës që dikur përballohej nga institucioni transferohet te individi.
Pasojat janë veçanërisht të rënda për të moshuarit, personat me aftësi të kufizuara dhe të gjithë ata që, për arsye ekonomike, teknike ose personale, nuk mund ose nuk dëshirojnë të jetojnë të varur nga një smartphone. Për ta, digjitalizimi mund të kthehet nga një instrument përfshirjeje në një mekanizëm përjashtimi.
Ekziston edhe një dimension tjetër: privatësia. Një porosi mëngjesi përmes një kodi QR, një rezervim bankar përmes aplikacionit apo një shërbim publik përmes një platforme digjitale lë pas të dhëna, gjurmë dhe regjistrime që dikur nuk ekzistonin. Ajo që ishte një ndërveprim njerëzor, analog dhe shpesh anonim, bëhet një ngjarje e ndërmjetësuar dhe e regjistruar nga teknologjia.
Prandaj debati evropian mbi të drejtat digjitale nuk duhet të kufizohet vetëm te mbrojtja e të dhënave personale, privatësia online apo rregullimi i platformave teknologjike. Ai duhet të përfshijë një parim më themelor: të drejtën për të pasur akses njerëzor në shërbimet thelbësore.
Asnjë qytetar nuk duhet të detyrohet të blejë dhe të përdorë një pajisje private për të pasur akses në paratë e tij, transport, shërbime shëndetësore, administratë publike apo shërbime bazë të tregut. Teknologjia duhet të jetë një mundësi, jo një kusht për pjesëmarrjen në shoqëri.
Një Evropë që e konsideron veten mbrojtëse të të drejtave dhe lirive demokratike duhet të sigurohet që qytetari të mos ketë nevojë për një smartphone për të qenë qytetar.
Ndaj dhe sot nё Evropё po shtohen gjithnjё e mё shumё zёrat qё bёrtasin se digjitalizimi është progres vetëm kur zgjeron zgjedhjet e njeriut — jo kur ia zëvendëson ato me një aplikacion.
Burimi: Euractiv
