Qeveria e Kosovës ka miratuar projektligjin për masat e përkohshme ndaj produkteve bazë në raste destabilizimi të tregut, duke rikthyer në vëmendje mekanizmin e njohur si “çmimet tavan”, në një kohë kur presionet mbi çmimet dhe pasiguritë ekonomike po shtohen në rajon dhe më gjerë.
Kryeministri Albin Kurti e paraqiti nismën si një instrument për të frenuar abuzimet në situata krize, duke theksuar se ligji synon të garantojë çmime të përballueshme dhe të mundësojë reagim të shpejtë institucional kur tregu del jashtë kontrollit.
Sipas tij, ndërhyrja nuk synon të kufizojë ekonominë e tregut, por të vendosë mekanizma mbrojtës për konsumatorin në rastet kur rritjet e çmimeve nuk lidhen drejtpërdrejt me koston reale, por me spekulimin.
Projektligji vjen pas një përpjekjeje të mëparshme të rrëzuar nga Gjykata Kushtetuese, çka e bën këtë rikthim edhe një test për mënyrën se si qeveria do të balancojë ndërhyrjen shtetërore me parimet e tregut të lirë.
Në thelb, Kosova po përpiqet të ndërtojë një “frenë sigurie” për situata të jashtëzakonshme, në një kohë kur kriza energjetike dhe ajo e furnizimit po japin sinjale se efektet nuk do të jenë afatshkurtra.
Në fakt, një qasje e tillë nuk është e izoluar. Shumë vende në Evropë dhe më gjerë kanë nisur të aplikojnë politika të ngjashme – nga subvencionet dhe kufizimet e çmimeve, te masat për kursim energjie dhe ndërhyrje në treg – duke u përgatitur për një periudhë të gjatë pasigurie ekonomike.
Ndryshe nga Kosova dhe vende të tjera që po ndërtojnë instrumente për ndërhyrje në rast krize, në Shqipëri nuk ka ende një strategji të qartë apo iniciativa konkrete për të përballuar një destabilizim të mundshëm të çmimeve të produkteve bazë.
I vetmi mekanizëm i aplikuar deri më tani mbetet i ashtuquajturi “bord i transparencës” për çmimet e karburanteve, i cili në praktikë vazhdon tё mbetet jo transparent.
Ndërkohë që sinjalet nga tregjet ndërkombëtare tregojnë për një krizë me efekte të zgjatura, Shqipëria me sa duket do të vijojë të reagojë vetëm pas goditjes.
