Që prej shekujsh, vendndodhja e Kopshtit të Edenit, parajsës ku sipas Biblës jetuan Adami dhe Eva, ka qenë një nga misteret më të mëdha të historisë dhe teologjisë. Duke u mbështetur në tekstet biblike, zbulimet arkeologjike dhe studimet gjeografike, historianët kanë propozuar disa vende që mund të kenë frymëzuar rrëfimin biblik. Më poshtë janë pesë teoritë më të njohura.
Mesopotamia Jugore – teoria më e përhapur
Teoria më tradicionale e vendos Kopshtin e Edenit në Mesopotaminë Jugore, pranë lumenjve Tigër dhe Eufrat, dy nga katër lumenjtë e përmendur në Librin e Zanafillës. Edhe pse lumenjtë Pishon dhe Gihon nuk janë identifikuar me siguri, shumë studiues besojnë se rajoni pranë Gjirit Persik përputhet më së miri me përshkrimin biblik.
Kjo zonë ishte djepi i qytetërimeve sumeriane dhe akadiane. Studiuesit vënë në dukje edhe ngjashmëritë mes tregimeve biblike dhe miteve sumeriane, si rrëfimi për Përmbytjen e Madhe dhe legjenda e Dilmunit, një parajsë tokësore ku nuk ekzistonin sëmundjet apo dhuna.
Një parajsë e fundosur në Gjirin Persik
Një tjetër teori sugjeron se Kopshti i Edenit ndodhej në një pjesë të tokës që sot është e mbuluar nga ujërat e Gjirit Persik.
Arkeologu Juris Zarins propozoi se dikur katër lumenjtë takoheshin në një luginë pjellore, e cila u përmbyt mijëra vite më parë pas rritjes së nivelit të detit. Banorët e kësaj zone, sipas kësaj hipoteze, u zhvendosën drejt veriut dhe kujtimi i vendit të humbur mund të ketë mbijetuar në traditat që më vonë u shndërruan në rrëfimin biblik të Edenit.
Armenia dhe Anadolli Lindor
Një grup tjetër studiuesish besojnë se Edeni ndodhej në rajonin malor të Anadollit Lindor, në territorin e Turqisë së sotme.
Argumenti kryesor është se pikërisht aty burojnë lumenjtë Tigër dhe Eufrat. Në këtë zonë ndodhen gjithashtu Mali Ararat, i lidhur tradicionalisht me historinë e Arkës së Noes, si dhe Göbekli Tepe, një nga komplekset më të vjetra monumentale të njohura në botë, që daton mijëra vite para piramidave egjiptiane.
Lugina e Nilit në Afrikë
Një teori tjetër e zhvendos Kopshtin e Edenit në Luginën e Nilit, duke u mbështetur në lidhjen mes lumit Gihon dhe tokës së Kushit, e cila në disa përkthime të Biblës identifikohet me Etiopinë.
Tradita etiopiane e lidh lumin Gihon me Nilin Blu, ndërsa disa studiues argumentojnë se, nëse teoria “Nga Afrika” për origjinën e njerëzimit është e saktë, atëherë edhe parajsa biblike mund të ketë qenë në Afrikën Lindore. Megjithatë, kjo hipotezë has në një pengesë të madhe: Nili ndodhet shumë larg lumenjve Tigër dhe Eufrat.
Tabrizi në Iran
Një nga teoritë më të debatueshme është ajo e historianit dhe arkeologut David Rohl, i cili e vendos Edenin pranë qytetit të Tabrizit, në veriperëndim të Iranit.
Sipas tij, një luginë e gjelbëruar e rrethuar nga male përputhet me përshkrimin biblik të një “kopshti të rrethuar”. Ai identifikon lumenjtë e humbur Gihon dhe Pishon me lumenjtë Araxes dhe Uizhun, ndërsa gjen përputhje edhe me emra të tjerë biblikë, si toka e Kushit dhe vendi ku u internua Kaini pas vrasjes së Abelit. Edhe pse teoria nuk është pranuar gjerësisht nga komuniteti shkencor, ajo vazhdon të tërheqë interes.
Pavarësisht këtyre teorive, shumica e studiuesve theksojnë se nuk ka ende prova përfundimtare që të identifikojnë vendndodhjen reale të Kopshtit të Edenit. Për shumë besimtarë dhe teologë, ai mbetet jo vetëm një vend fizik i mundshëm, por edhe një simbol i pafajësisë, humbjes dhe fillimit të historisë së njerëzimit.
Burimi: Greg Beyer, BA History & Linguistics, Journalism Diploma, The Collector
