Më 6 korrik 1943, në Gosë të Kavajës, u pushkatuan Kristaq dhe Margarita Tutulani, dy nga figurat më të njohura të rezistencës antifashiste shqiptare dhe krenaria e qytetit të Beratit.
Ata vinin nga familja e njohur patriotike Tutulani, e cila kishte dhënë një kontribut të rëndësishëm në jetën politike dhe kombëtare të vendit. Babai i tyre, Milto Tutulani, kishte shërbyer për 14 vjet si deputet dhe kishte mbajtur postet e ministrit të Financave dhe të Drejtësisë gjatë mbretërisë së Ahmet Zogut. Ndërsa daja i tyre, Sotir Kolea, ishte një studiues i shquar i gjuhës shqipe dhe një bibliofil i njohur. Në këtë familje, dashuria për atdheun ishte pjesë e edukimit të përditshëm.
Shtëpia e Tutulanëve u kthye në një nga bazat kryesore të Lëvizjes Nacionalçlirimtare në Berat. Ajo strehoi shumë drejtues dhe luftëtarë të njohur, si Kahreman Ylli, Ajet Xhindole, Kristaq Capo, Myqerem Fuga, Thoma Bello, Ali Shehu, Mane Nishova, Gjin Marku dhe Ramiz Aranitasi, si edhe dhjetëra guerilas, të rinj e të reja që merrnin pjesë në luftën kundër pushtuesit.
Në qershor të vitit 1942, Margarita ndërpreu studimet në Institutin Femëror të Tiranës dhe u kthye në Berat për t’iu përkushtuar organizimit të grave dhe të rinjve në luftën antifashiste. Fillimisht veprimtaria e saj zhvillohej hapur: ajo organizonte takime në lagje të ndryshme dhe u fliste grave për nevojën e rezistencës kundër pushtimit.
Një nga momentet më të rëndësishme të aktivitetit të saj ishte demonstrata e 28 nëntorit 1942 në Berat. Nën drejtimin e Margaritës, demonstruesit grisën flamujt fashistë, kërkuan lirimin e të burgosurve politikë dhe hodhën parulla kundër fashizmit. Gjatë këtij manifestimi, përpara mijëra qytetarëve, ajo mbajti një fjalim të fuqishëm pranë përmendores së Dëshmorëve të Rilindjes.
Pas demonstratës, autoritetet fashiste tentuan ta arrestonin, por falë ndihmës së banorëve të Beratit, Margarita arriti të shpëtonte. Që nga ajo ditë, ajo veproi në ilegalitet dhe vazhdoi aktivitetin e saj në kushte edhe më të vështira.
Edhe Kristaqi, në tetor të vitit 1942, la studimet për Drejtësi në Firence dhe u kthye në Shqipëri për t’iu bashkuar Lëvizjes Nacionalçlirimtare.
Ai ishte një intelektual me kulturë të gjerë, njohës i disa gjuhëve të huaja, përkthyes, shkrimtar dhe publicist. Njihej për logjikën, argumentimin e qartë dhe aftësinë për të bindur të tjerët. Përmes propagandës dhe organizimit politik, ai dha një kontribut të madh në zgjerimin e rezistencës në qarkun e Beratit.
Falë punës së tij dhe të bashkëluftëtarëve, gjatë vitit 1943 u çliruan zona të tëra të qarkut, u krijuan çeta dhe batalione partizane, si edhe u organizuan aksione të rëndësishme kundër pushtuesve.
Përveç angazhimit në luftë, Kristaqi dhe Margarita lanë pas një trashëgimi të çmuar kulturore. Ata shkruan poezi, prozë, publicistikë dhe ditarë, të cilët dëshmojnë kulturën, talentin dhe idealet e tyre.
Kristaqi dallohej për njohjen e letërsisë botërore dhe ishte ndër të parët që e quajti Migjenin “uragan i ndërprerë në mes”. Në shkrimet e tij shprehte vizionin për një Shqipëri demokratike, të frymëzuar nga idealet e Iluminizmit francez.
Nga Margarita kanë mbetur poezi, hartime, ditarë, kujtime dhe punime artistike të qëndisura, të cilat pasqyrojnë ndjeshmërinë, talentin dhe përkushtimin e saj.
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, Kristaq dhe Margarita Tutulani u shpallën Heronj të Popullit, në nderim të sakrificës dhe kontributit të tyre në luftën për çlirimin e Shqipërisë. Sot ata kujtohen si dy nga figurat më të ndritura të rezistencës antifashiste shqiptare dhe si shembull i atdhedashurisë, guximit dhe përkushtimit ndaj lirisë.
