Sulmi i urdhëruar nga Presidenti amerikan Donald Trump ndaj Iranit ka hapur një përplasje të fortë politike në Uashington, me Kongresin që pritet të votojë për autoritetin e tij për të ndërmarrë veprime ushtarake pa miratim paraprak.
Demokratët kryesorë në Capitol Hill dhe një numër i vogël republikanësh ndoqën të alarmuar të shtunën, ndërsa SHBA-të nisën një sulm të madh ndaj Iranit, duke dënuar thirrjen e Trump për përmbysjen e një qeverie tjetër të huaj pa miratimin e tyre të shprehur. Trump urdhëroi sulmet ndaj Teheranit vetëm disa ditë përpara se Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati i udhëhequr nga republikanët të jenë gati të debatojnë dhe votojnë zyrtarisht mbi veprimin ushtarak të SHBA-së në Iran.
Demokratët, së bashku me të paktën tre republikanë, thonë se vendimi i presidentit – në një kohë kur ligjvënësit ishin të shpërndarë nëpër vend dhe nuk planifikonin të ktheheshin në Uashington për ditë të tëra – ngre pyetje serioze për ligjshmërinë e sulmit.
“Është një shuplakë në fytyrën e Kongresit të Shteteve të Bashkuara. Presidenti ka nisur një luftë të paligjshme kur nuk ka asnjë kërcënim të menjëhershëm. Ai nuk u konsultua me Kongresin dhe as nuk lejoi një debat në Kongres, gjë që madje as George W. Bush nuk e bëri”, tha përfaqësuesja demokrate Ro Khanna e Kalifornisë për CNN të shtunën në mëngjes.
Udhëheqësit demokratë të Dhomës dhe Senatit – si edhe përfaqësuesi republikan i njohur për qëndrimin kundër ndërhyrjeve, Thomas Massie – kërkojnë që drejtuesit republikanë të rikthejnë menjëherë seancën e Kongresit për të zhvilluar një votim formal mbi konfliktin në zhvillim e sipër në Iran.
“Unë jam kundër kësaj lufte. Kjo nuk është ‘Amerika e Para’”, tha Massie nga Kentucky. Në të njëjtën linjë, senatori republikan Rand Paul, një nga zërat kryesorë në Senat për të frenuar autoritetin e luftës të Trump, deklaroi se “Kushtetuta ia dha Kongresit fuqinë për të shpallur ose filluar luftë për një arsye, për ta bërë luftën më pak të mundshme”, duke shtuar se “betimi i tij i detyrës është ndaj Kushtetutës, kështu që me kujdes të studiuar, unë duhet të kundërshtoj një luftë tjetër presidenciale”.
Votat e parashikuara për në mesjavë, që synojnë të kërkojnë miratimin e Kongresit për veprime ushtarake kundër Iranit, pritet të jenë një provë e fortë besnikërie për disa figura të së djathtës së ashpër republikane, të cilët prej vitesh kanë mbështetur premtimin e Trump për ta mbajtur Amerikën larg luftërave të huaja. Ata do të detyrohen të mbajnë publikisht një qëndrim, pas muajsh shqetësimesh mbi autoritetin ligjor të Trump, ndërsa ai ka zgjeruar ndjeshëm pushtetet jashtë vendit me Kongresin tё lёnë mënjanë.
Burime të shumta republikane i thanë CNN-it se besojnë se tre republikanët – Massie, Paul dhe përfaqësuesi Warren Davidson, i cili gjithashtu e ka dënuar publikisht sulmin pa autorizim – ka të ngjarë të jenë të izoluar brenda partisë. Megjithatë, demokratët besojnë se kjo mund të mjaftojë për të dhënë një qortim.
“Mendoj se kjo ka një shans të vërtetë për t’u miratuar. Dhe do të shihet si votimi për luftën në Irak”, tha Khanna, duke iu referuar votimit të vitit 2002 në Kongres që autorizoi pushtimin amerikan të Irakut.
Edhe nëse masa miratohet, ajo mund të përballet me veto presidenciale dhe arritja e një shumice prej dy të tretash për ta rrëzuar veton do të ishte e vështirë. Pra, edhe pse nuk pritet të ndryshojë menjëherë veprimet e presidentit, do të shihej si një qortim i pazakontë ndaj administratës.
Një republikan, që foli për CNN në kushte anonimiteti për shkak se kishte marrë informacione të klasifikuara mbi operacionin, e kundërshtoi ashpër idenë se Trump po e çonte vendin drejt një konflikti të ngjashëm me Luftën e Irakut. Ai besonte se kishte mbështetje të gjerë në parti për veprimet e presidentit.
Në fakt, dhjetëra republikanë nxituan të lavdëronin veprimet e Trump të shtunën në mëngjes, përfshirë Kryetarin e Dhomës së Përfaqësuesve Mike Johnson dhe Udhëheqësin e Shumicës në Senat, John Thune. Sidoqoftë, ditët e fundit kanë pasur shenja çarjesh brenda republikanëve, mes zërave për sulm ndaj Iranit.
Republikani ultrakonservator Warren Davidson i Ohajos kishte sinjalizuar se do të mbështeste projektligjin e udhëhequr nga demokratët, i cili do ta detyronte Trump të paraqiste në Kongres argumentet për çdo veprim ushtarak në Iran. “Jo. Lufta kërkon autorizim nga Kongresi”, tha Davidson të shtunën, duke nënvizuar se nuk e mbështet veprimin e presidentit.
Sulmi pritet të shtojë edhe zhgënjimin e krijuar prej muajsh mes disa ligjvënësve të lartë për mungesën e ndarjes së informacionit nga Shtëpia e Bardhë mbi operacionet, nga Irani deri në Venezuelë. Kongresi i plotë nuk ka marrë njoftim për Iranin, megjithëse Sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe Drejtori i CIA-s John Ratcliffe dhanë një përditësim të klasifikuar më herët këtë javë.
Ndërsa Rubio i njoftoi të gjithë anëtarët e arritshëm të asaj qё quhet “Banda e Tetë” përpara sulmeve, burime të CNN thonë se këtyre ligjvënësve nuk iu dha një shpjegim i plotë i justifikimit ligjor.
Teksa e dënuan publikisht Trumpin për tejkalim autoriteti, udhëheqësit demokratë kishin punuar në heshtje me Massien për të bindur ligjvënësit të jepnin një qortim zyrtar Shtëpisë së Bardhë. Por si në përpjekjet e mëparshme për ta detyruar administratën Trump të japë llogari në Capitol Hill, demokratët u përballën me vështirësi të konsiderueshme.
Të paktën tre demokratë pro-Izraelit ishin kundër një mase të tillë, sipas disa personave të njohur me planet, dhe mbetet e paqartë nëse qëndrimi i tyre do të ndryshojë pas sulmit. Demokratët e Dhomës do të mbajnë një takim të grupit parlamentar të dielën në mbrëmje për të diskutuar përgjigjen e partisë, tha një burim tjetër demokrat.
Edhe disa republikanë që mbështesin përpjekjen e Trump për ndryshim regjimi kanë thënë se Kongresi duhet të ketë më shumë kontribut, sidomos më shumë informacion. Senatori Thom Tillis nga Karolina e Veriut tha se Trump “me të drejtë vendosi që kjo diktaturë teokratike nuk mund të lejohet”, por theksoi se pret që të gjithë anëtarët e Kongresit të informohen së shpejti për Operacionin “Epic Fury” dhe të përcaktojnë nëse fushëveprimi më i gjerë dhe veprime të mëtejshme ushtarake kërkojnë autorizim nga Kongresi.
Ndërkohë, kongresmeni Don Bacon, i cili ka shërbyer gati 30 vjet në Forcat Ajrore, tha se do të donte dialog, duke shtuar se Trump fillimisht foli për ndryshim regjimi dhe më pas u përqendrua te armët bërthamore. Ai shprehu bindjen se “nuk do të kesh ndonjëherë një mjedis të sigurt nga armët bërthamore me këtë regjim” dhe se “ky regjim nuk mund të qëndrojë”, duke pretenduar se “ai vrau rreth 2,000 amerikanë”. “Nuk duam ushtarë në tokë, por duhet t’i bombardojmë deri në fund”, shtoi ai.
(Burimi: CNN)
