Një pikturë e Vincent van Gogh, me vlerë të përllogaritur prej 180 milionë dollarësh, është përfshirë në një mosmarrëveshje mbi historinë e pronësisë së saj, vetëm pak ditë përpara se të dalë në ankand në Nju Jork. Trashëgimtarët e një familjeje gjermane, që e zotëronte dikur veprën, pretendojnë se ajo mund të jetë shitur nën presionin ekonomik të regjimit nazist, ndërsa shtëpia e ankandeve Sotheby’s deklaron se nuk ka gjetur prova që e konfirmojnë këtë pretendim.
Piktura Châtaigniers en fleurs (“Gështenjat në lulëzim”), e realizuar nga piktori holandez Vincent van Gogh, pritet të dalë në ankand të mërkurën në Nju Jork, si pjesë e koleksionit Blaquier-Arrieta.
Vlera e saj e përllogaritur arrin në 180 milionë dollarë, ose rreth 136 milionë paund, duke e renditur ndër veprat më të shtrenjta të artit që pritet të ofrohen në treg.
Megjithatë, shitja është vënë në pikëpyetje pas pretendimeve të trashëgimtarëve të familjes Fischer, ish-pronare e pikturës në Gjermani.
Sipas përfaqësuesve të tyre ligjorë, vepra mund të jetë shitur për shkak të vështirësive financiare që familja pësoi si pasojë e politikave të regjimit nazist përpara Luftës së Dytë Botërore.
Historia e pronësisë së pikturës nis në fund të shekullit XIX. Në vitin 1909, ajo u ble nga Samuel Fischer, një botues i njohur gjerman, dhe mbeti në pronësi të familjes së tij pas vdekjes së tij në vitin 1934.
Sipas dokumentacionit të Sotheby’s, piktura ishte depozituar pranë tregtarit të artit Paul Cassirer në Amsterdam në vitin 1932 ose 1933. Më pas, në vitin 1936, ajo kaloi në duart e Henriette dhe Marcel Kapferer në Paris.
Përpara se të përfshihej në ankandin e këtij viti, vepra ka pasur edhe katër pronarë të tjerë.
Pikërisht kalimi i pronësisë gjatë viteve 1930 është bërë objekt i mosmarrëveshjes.
Sipas The New York Times, avokati i angazhuar nga trashëgimtarët e familjes Fischer i ka dërguar Sotheby’s një letër, ku argumenton se piktura ishte shitur në Amsterdam për shkak të humbjeve financiare që biznesi botues i familjes kishte pësuar nën regjimin nazist.
Në këtë mënyrë, trashëgimtarët ngrenë dyshime se shitja nuk ishte një transaksion i lirë tregtar, por mund të ketë qenë pasojë e presionit ekonomik dhe politik të asaj periudhe.
Sotheby’s, nga ana tjetër, këmbëngul se kërkimet e kryera deri tani nuk kanë vërtetuar se vepra është shitur nën detyrim.
“Sotheby’s i trajton me seriozitetin më të madh çështjet që lidhen me historinë e pronësisë dhe kthimin e veprave të artit te pronarët e ligjshëm, duke kryer kërkime të gjera mbi historikun e pronësisë së pikturës”, thuhet në deklaratën e shtëpisë së ankandeve.
“Jemi në dijeni të shqetësimeve të ngritura së fundmi nga përfaqësuesit e trashëgimtarëve Fischer dhe kemi qenë në komunikim me ta lidhur me historinë e pikturës.”
Shtëpia e ankandeve shton se, megjithëse hetimet e saj nuk kanë zbuluar prova të një shitjeje të detyruar, ajo mbetet e angazhuar për të gjetur një zgjidhje të pranueshme për të dyja palët.
“E kuptojmë rëndësinë e një dialogu të kujdesshëm dhe konstruktiv me familjen dhe jemi të përkushtuar të punojmë drejt një zgjidhjeje që i kënaq të dyja palët”, theksohet në deklaratë.
Mosmarrëveshja rikthen në vëmendje çështjen e veprave të artit që ndryshuan pronësi gjatë periudhës naziste, kur shumë familje u detyruan të shisnin pasuritë e tyre për shkak të përndjekjes ose vështirësive ekonomike.
Për momentin, pretendimet e trashëgimtarëve Fischer mbeten të paprovuara dhe nuk është njoftuar një vendim për anulimin apo shtyrjen e ankandit.






